59 سال رقابت فوتبال ایران و عراق؛ روزهای تلخ و شیرین

به گزارش فوتبال 360، مرحله‌ی دوم مقدماتی جام جهانی 2022 قطر و جام ملت‌های آسیا 2023 چین، به هفته‌ی آخر خود رسیده است. تیم ملی ایران که دور رفت را با دو شکست مقابل بحرین و عراق به پایان رساند، با سه برتری در دور برگشت شانس زیادی دارد که به جام ملت‌های آسیا صعود کند و خود را به مرحله‌ی سوم مقدماتی جام جهانی هم برساند. ایران اگر می‌خواهد بدون اما و اگر به مرحله‌ی بعدی صعود کند، باید در بازی فردا شب از سد عراق بگذرد. تقابل با عراق در چند دهه‌ی گذشته روزهای تلخ و شیرینی را برای فوتبال ایران رقم زده است که آن‌ها را مرور کرده‌ایم.

روزهای بدون باخت

تیم‌های ملی ایران و عراق اولین بار در یک بازی دوستانه در سال 1341 به مصاف هم رفتند. بعد از دو بازی دوستانه، اولین بازی رسمی دو تیم به رقابت‌های مقدماتی المپیک 1964 توکیو برمی‌گردد که ایران موفق شد با 4 گل از سد میهمان خود بگذرد. قدرت فوتبال دو تیم قبل از انقلاب قابل مقایسه نبود و عراق در هیچ بازی رسمی‌ای در آن دوران موفق نشد ایران را ببرد. در آن سال‌ها از غرب آسیا کویتی‌ها با سرمایه‌گذاری‌ای که در فوتبال کرده بودند، حریف اصلی ایران بودند. ایران و عراق تا سال 55، 6 بار در بازی‌های رسمی (مقدماتی المپیک، جام ملت‌های آسیا و بازی‌های آسیایی) به مصاف هم رفتند که سهم ایران 5 برد و یک تساوی در این بازی‌های رسمی بود. در آن سال‌ها تنها بازی رسمی دو تیم در عراق که به مقدماتی المپیک 1964 برمی‌گشت، برنده‌ای نداشت. 

قدرتمند شدن عراق و صعود به جام جهانی

عراقی‌ها بعد از انقلاب قوی‌ترشدن و حتی حضور در جام جهانی 1986 مکزیک را هم تجربه کردند. اولین بازی ایران و عراق بعد از انقلاب و پایان جنگ تحمیلی، سال 1368 در کشور کویت و از رقابت‌های جام صلح و دوستی برگزار شد که آن بازی برنده‌ای نداشت و دو تیم به تساوی بدون گل رضایت دادند. بعد از آن تساوی، فوتبال ایران که در بازی‌های رسمی باختی مقابل عراق نداشت، دو بازی پیاپی را به آن‌ها باخت. اولین بازی مهم دو تیم بعد از جنگ، به مقدماتی جام جهانی 1994 آمریکا برمی‌گردد. تیم ملی در آن رقابت‌ها که در کشور قطر برگزار می‌شد، شکست تلخ و ناباورانه‌ی 2 بر یک را مقابل عراق تجربه کرد. ایران همچنین در بازی اول خود در جام ملت‌های آسیا 1996 در امارات، با نتیجه 2 بر یک مقابل عراق شکست خورد. تیم ملی با وجود باخت در شروع جام ملت‌های آسیا مقابل عراق، در ادامه‌ی رقابت‌ها عملکرد قابل قبولی داشت و در نهایت همراه با محمد مایلی‌کهن به مقام سوم این جام رسید.   

اولین برد

ایران بعد از انقلاب اولین برد خود مقابل عراق را در جام ملت‌های آسیا سال 2000 کسب کرد. تیم ملی در آن رقابت‌ها با تیم‌های لبنان (میزبان)، تایلند و عراق هم‌گروه شده بود و در بازی سوم خود با تک گل علی دایی موفق شد از سد عراق بگذرد و به عنوان تیم اول به یک چهارم نهایی صعود کند. شاگردان جلال طالبی در تیم ملی بعد از برد مقابل عراق، در یک چهارم نهایی به کره جنوبی باختند و وداعی تلخ با این رقابت‌ها داشتند. 

مهم‌ترین پیروزی

تیم ملی در مرحله‌ی آخر مقدماتی جام جهانی 2002 کره جنوبی و ژاپن با عراقی‌ها همگروه شد. همگروهی با عراق بعد از برد مقابل این تیم در جام ملت‌های آسیا، فرصت خوبی بود تا ایران انتقام باخت در مقدماتی جام جهانی 1994 آمریکا را هم از آن‌ها بگیرد. با وجود اینکه در آن سال‌ها به عراق جنگ زده میزبانی داده نمی‌شد، موافقت شد تا آن‌ها برای مقدماتی جام جهانی از ایران میزبانی کنند. شاگردان میروسلاو بلاژویچ بعد از برد خانگی مقابل عربستان و تساوی خارج از خانه مقابل تایلند، باید در بغداد به مصاف عراق می‌رفتند. تیم ملی در بغداد در روز درخشش علی دایی و علی کریمی موفق شد با نتیجه‌ی 2 بر یک از سد عراق بگذرد. علی دایی با گلزنی در آن بازی، به رکورد گلزنی در چهار بازی پیاپی مقابل عراق رسید. آن برد تنها پیروزی ایران مقابل عراق در خاک این کشور است که می‌توان آن را مهم‌ترین برد بعد از انقلاب ایران مقابل عراق دانست. تیم ملی در بازی برگشت هم با گل‌های مهدی مهدوی‌کیا و علی کریمی با نتیجه‌ی مشابه 2 بر یک از سد عراق گذشت تا شاگردان بلاژویچ کروات، 6 امتیاز مقدماتی جام جهانی را از آن‌ها گرفته باشند. 

شکست دادن قهرمان جام ملت‌های آسیا

عراقی‌ها در سال 2007 موفق شدند قهرمان جام ملت‌های آسیا شوند. آن‌ها در جام ملت‌های آسیا 2011 قطر با ایران هم‌گروه شدند و در بازی اول باید دو تیم به مصاف هم می‌رفتند. مدعی عنوان قهرمانی در آن بازی خیلی زود به ایران گل زد اما این شاگردان افشین قطبی در تیم ملی بودند که با یک بازگشت خوب، توانستند مقابل عراق به برتری برسند؛ غلام‌رضا رضایی در نیمه اول بازی را به تساوی کشاند و در نیمه دوم هم ایمان مبعلی با یک ضربه‌ی ایستگاهی گل دوم ایران را زد تا تیم ملی جام را با برد 2 بر یک مقابل عراق آغاز کند. 

روز تلخ فوتبال ایران

تیم ملی بعد از برد مقابل عراق در جام ملت‌های آسیا 2011، در یک چهارم نهایی جام ملت‌های آسیا 2015 استرالیا دوباره با این کشور روبرو شد. دو تیم قبل از جام در یک بازی دوستانه در استرالیا به مصاف هم رفته بودند که ایران با تک گل سردار آزمون از سد عراق گذشته بود. بازی با عراق در یک چهارم نهایی، یکی از روزهای فراموش نشدنی فوتبال ایران شد. تیم ملی با تک گل سردار آزمون از حریف پیش بود که مهرداد پولادی روی یک اشتباه در دقیقه 43 کارت زرد دوم را از بنجامین ویلیامز استرالیایی گرفت و با اخراج او شرایط بازی در نیمه دوم تغییر کرد. عراقی‌ها دردقیقه 53 گل تساوی را به ایران زدند تا در پایان 90 دقیقه، دو تیم به تساوی یک بر یک برسند. در دو وقت اضافه 15 دقیقه‌ای بازی، عراقی‌ها دوبار از ایران پیش افتادند و شاگردان کارلوس کی‌روش توانستند هر دو گل را جبران کنند تا در نهایت ضربات پنالتی تیم پیروز را مشخص کند. در ضربات پنالتی احسان حاج‌صفی و وحید امیری نتوانستند پنالتی خود را گل کنند تا در نهایت تیم ملی در یک بازی دراماتیک، وداعی تلخ با جام ملت‌های آسیا داشته باشد. 

شاگردان کارلوس کی‌روش بعد از باخت در جام ملت‌های آسیا 2015 مقابل عراق، در جام ملت‌های آسیا 2019 امارات هم با این تیم همگروه شدند. تیم ملی بعد از دو برد مقابل یمن و ویتنام، در سومین بازی به مصاف عراق رفت و در روزی که کی‌روش به چند بازیکن اصلی تیم خود استراحت داده بود، با این تیم به تساوی بدون گل رسید تا ایران به عنوان تیم اول به یک هشتم نهایی جام ملت‌های آسیا صعود کند. ایران در دوران 8 ساله‌ی حضور کی‌روش در تیم ملی، هیچ وقت نتوانست در یک بازی رسمی عراق را شکست دهد.

باخت در آخرین بازی در روز اخراج کاپیتان

آخرین جدال دو تیم در مقدماتی جام جهانی در کشور اردن برگزار شد. بازی دو تیم با نتیجه‌ی یک بر یک دنبال می‌شد که مسعود شجاعی کاپیتان تیم ملی در دقیقه 81 با گرفتن کارت زرد دوم از داور سریلانکایی، اخراج شد و شاگردان مارک ویلموتس در دقیقه (2+90) گل دوم را از عراق خوردند تا تیم ملی 10 نفره، مقابل عراق متحمل شکست 2 بر یک شود.

تیم ملی همان طور که در بازی مقابل بحرین انتقام شکست دور رفت را گرفت، در بازی فردا شب هم به دنبال این است که انتقام شکست مقابل عراق را بگیرد و به عنوان تیم اول از این گروه به مرحله‌ی سوم مقدماتی جام جهانی صعود کند.