جامی که از زیر تخت سالم بیرون آمد و فینال نداشت؛ گمان اشتباه تایپی در شگفتی بزرگ تاریخ!

به گزارش فوتبال 360، جام‌جهانی 1950، شاید یکی از خاص‌ترین جام‌های جهانی در تاریخ باشد؛ تورنمنتی که شاهد حذف انگلیس قدرتمند به دست بازیکنانی آماتور بود و در نهایت، برزیلِ میزبان در اولین و آخرین جام‌جهانی بدون فینال نتوانست از سد اروگوئه بگذرد.

سال 1939، زمانی که آلمان، خاک لهستان را مورد حمله قرار داد، جنگی آغاز شد که پس از 6 سال، از اروپای باشکوه، چیزی جز ویرانه باقی نگذاشته بود. ایتالیا پیش از آغاز جنگ‌جهانی دوم، برای دومین بار جام را به خانه برده بود و فاصله زمانی برگزاری جام‌جهانی سوم و چهارم، نه 4 سال؛ بلکه 12 سال بود. چهارمین دوره جام‌جهانی که قرار بود در سال 1942 آغاز شود، به سبب جنگ‌جهانی با 8 سال تاخیر آغاز شد و تیم‌های پس از پایان جنگ، هیچ شباهتی به قبل از آن نداشتند. دیگر نه خبری از ایتالیای ویتوریو پوتسو بود و نه فاجعه هوایی «سوپرگا» که منجر به کشته شدن هر 31 مسافر پرواز (Fiat G.212) از جمله نسل طلایی تورینو (شامل 8 ملی پوش) شد، رمقی برای طولانی مدت‌ترین مدافع عنوان قهرمانی برای رقابت و به دردسر انداختن قدرت‌های آمریکا جنوبی باقی گذاشته بود.

جام ژول ریمه که پس از قهرمانی ایتالیا در جام‌جهانی 1938 در صندوق امانات بانکی در رم نگه‌داری می‌شد، پس از ورود کشورها به جنگ‌جهانی و  در خطر بودن تمامی اماکن استراتژیک پایتخت ایتالیا در خطر بود و اوتورینو باراسی، این جام را تحویل گرفت تا در جعبه کفشی زیر تختش پنهان کند. در نهایت در شرایطی که بانک مرکزی رم، چندین و چند بار در طول جنگ مورد حمله قرار گرفت، این جام پس از 12 سال، به لطف باراسی، کاملاً سالم در اختیار اولین قهرمان جهان پس از جنگ‌جهانی دوم گذاشته شد.

در دور مقدماتی جام‌جهانی 1950، تعداد 34 تیم حاضر بودند و در نهایت پس از این که ایتالیا (مدافع عنوان قهرمانی) و برزیل (میزبان)، بدون حضور در دور مقدماتی سهمیه حضور را کسب کردند در غیبت آلمان، ژاپن، آرژانتین، فرانسه و ابرقدرت‌های بلوک شرق در آن طرفِ پرده آهنین از جمله چکسلواکی (فینالیست 1934)، مجارستان (فینالیست 1938) و اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیایی‌ها سرانجام تورنمنت را به رسمیت شناختند و انگلیس برای اولین دوره در جام‌جهانی حاضر شد؛ حضوری که البته سرانجام خوبی نداشت.

تورنمنت از آن‌جایی که اروپا مشغول بازپروری در سال‌های پس از جنگ بود، با تعداد 13 تیم در برزیل آغاز شد و در طول مسابقات، اتفاقات عجیبی رخ داد؛ از شکست خفت‌بار انگلیس مقابل ایالات متحده تا دیدار عجیب برزیل و یوگسلاوی و در حالی که مردان بالکان به سبب شکستن سرِ ستاره تیمشان در رختکن، بازی را با 10 نفر آغاز کردند! دیدار پایانی و نه فینال در حضور 199850 تماشاگر در استادیوم ماراکانا به انجام رسید که هنوز هم رکورد پرتماشاگرترین بازی نهایی تاریخ جام‌جهانی را در اختیار دارد.شیوه مسابقات، کاملاً دستخوش تغییر شده و خبری از دور حذفی نبود. تیم‌های صدر نشین هر گروه (برزیل، اسپانیا، سوئد و ارگوئه)، در یک گروه جداگانه به رقابت پرداخته و در نهایت صدرنشین گروه که طی دیدار با 3 تیم دیگر، بیشترین امتیاز را کسب کرده بود، عنوان قهرمانی را به نام خود می‌زد. به این ترتیب از فینال در این جام خبری نبود!

نکته جالب توجه اینجاست که گروه چهارم رقابت‌ها، با توجه به استعفای فرانسه از حضور در دور نهایی، تنها 2 تیم را در خود جای داده بود و در نهایت اروگوئه بالاتر از بولیوی، با کسب همان تک پیروزی مقابل بولیوی با 8 گل، به دور نهایی راه یافت. در هفته اول گروه نهایی، اروگوئه و اسپانیا به تساوی رضایت دادند و برزیل با 7 گل، سوئد را در هم کوبید. برزیلی‌ها در بازی دوم هم قدرتمند ظاهر شدند و این بار نوبت اسپانیا بود تا 6 بار دروازه‌اش را در برابر سلسائو باز شده ببیند. اروگوئه با گل لحظات پایانی، سوئد را شکست داد تا دیدار دور پایانی میان برزیل و اروگوئه، حکم فینال را داشته باشد و سرنوشت قهرمانی را مشخص کند. هر 2 دیدار روز پایانی، به صورت همزمان در تاریخ 16 ژوئیه آغاز شدند اما دیدار سوئد و اسپانیا، درحالی که لاروخا یک امتیاز داشت و سوئد بدون امتیاز بود، جنبه تشریفاتی پیدا کرد زیرا هیچ نتیجه‌ای در دیدار همزمان، شانس قهرمانی را به این 2 تیم نمی‌داد.

برزیل برای قهرمانی، حداقل به تساوی نیاز داشت و اروگوئه در شرایطی که برزیل (با به ثمر رساندن مجموع 21 گل در 5 دیدار) تمامی حریفان را قلع و قمع کرده بود، چاره‌ای جز پیروزی مقابل میزبان نداشت. در این دیدار، برزیل ابتدا پیش افتاد اما در کمال تعجب، اروگوئه‌ای‌ها با گل‌های «خوان آلبرتو شیافینو» و «آلسیدس گیجا» در عرض 13 دقیقه، نتیجه بازی را به سود میهمان تغییر دادند و در نهایت برزیل در مقابل چشم هواداران پرشمارش، از رسیدن به اولین قهرمانی تاریخش عاجز ماند تا کشور به شوک عمیقی که تا سال 1958 نیز از آن خارج نشد، فرو برود. اروگوئه در دومین حضورش در جام‌جهانی، دومین عنوان قهرمانی تاریخ را به دست آورد تا با کیفیت‌ترین حضورها در ادوار جام‌جهانی را نسبت به تعداد دفعات حضور به ثبت برساند. اگرچه «آدمیر» با 9 گل، عنوان آقای گلی رقابت‌ها را به نام خود زد اما این «آلسیدس گیجا» بود که رکوردی جالب توجه از خود بر جای می‌گذاشت. او موفق شده بود به عنوان اولین بازیکن تاریخ، در تمامی دیدارهای تیمش در مسابقات گلزنی کند البته رکورد او در سال 1958 توسط ژوست فونتن و سال 1970 توسط ژایرزینیو شکسته شد.

شکست انگلیسِ در برابر آماتورهای ایالات متحده در بلوهوریزونته، یک اتفاق عجیب بود. اتفاقی که باعث شد معجزه به اهالی آن سوی آتلانتیک هم  نشان داده شود و زمانی که 2 تیم پس از 60 سال در جام‌جهانی 2010 با یکدیگر هم‌گروه شدند، انگلیس باز هم نتوانست انتقام بگیرد و دو تیم به تساوی رضایت دادند. حالا «سه‌شیر» امیدوار است در جام‌جهانی 2022، در گروهی که تیم ملی کشورمان به همراه ولز هم حضور دارند، پس از 72 سال، انتقام شکست بلوهوریزونته را بگیرد. انگلیس در سال‌های پس از جنگ‌جهانی دوم، لقب «پادشاه فوتبال» را یدک می‌کشید و  در 23 مسابقه، طعم شکست را نچشیده بودند.از طرف مقابل ایالات متحده، هر 7 بازی منتهی به جام‌جهانی را با شکست پشت سر گذاشته بود. ترکیب ایالات متحده در آن دیدار که پیش از آغاز مسابقات، بدون برنامه‌ریزی قبلی و بدون هماهنگی کنار یکدیگر جمع شده بودند، بر خلاف انگلیس که بازیکنان حرفه‌ای داشت، شامل یک خدمتکار رستوران، 2 پستچی، یک معلم و یک کارگر آسیاب بود و همگی با ملیتی متفاوت، به این کشور مهاجرت کرده بودند.

یک نشریه بریتانیایی، تیم ایالات متحده در جام‌جهانی 1950 را «عجیب‌ترین تیمی که یک تورنمنت حرفه‌ای به خود دیده است» توصیف کرد. انگلیس‌ها به قدری از کسب پیروزی مطمئن بودند که سرمربی اجازه به میدان رفتن را به سر استنلی متیوز نداد. پس از پایان بازی درحالی که اسکوربورد نتیجه یک بر صفر به سود ایالات متحده را نشان می‌داد، دفاتر برخی نشریات انگلیسی گمان کردند اشتباه تایپی در اعلام نتیجه رخ داده و نتیجه 10 بریک به سود انگلیس است. تنها خبرنگار آمریکایی حاضر در استادیوم که با هزینه شخصی راهی برزیل شده بود، بازی را این‌گونه توصیف کرد: «انگار دانشگاه آکسفورد، یک تیم بیسبال را برای مسابقات روانه کند و آن‌ها موفق به شکست تیم ایالات متحده شوند!»

هر 2 تیم در ادامه مسابقات، شانس صعود به دور نهایی را از دست دادند و زودهنگام به خانه بازگشتند اما پس از پایان مسابقات، البته از آنجایی که فوتبال با توپ گرد هنوز هم معنا و مفهوم خاصی برای یانکی‌ها نداشت، تیم ملی ایالات متحده با استقبال خاصی مواجه نشد و نشریات ملی هم واکنش خاصی به این اتفاق نشان ندادند زیرا مردم این کشور، دغدغه‌های مهم‌تری داشتند. روز 29 ژوئن، درست 4 روز قبل از بازی، تنش‌ها میان کره شمالی و جنوبی بالا گرفته بود و پرزیدنت هری ترومن به نیروهای نظامی این کشور، دستور دخالت مستقیم داده بود. آمریکا 6 سال پس از پایان جنگ‌جهانی دوم، در آستانه جنگی دیگر قرار گرفته بود و در چنین شرایطی، هرگز به آن دیدار تاریخی به اندازه کافی توجه نشد. بازیکنان تیم ملی انگلیس از طرف مقابل به شدت تنبیه شدند و سرانجام 16 سال بعد برای اولین بار به عنوان قهرمانی جهان رسیدند. ایالات متحده تا سال 1990 به مدت 40 سال، سهمیه حضور در جام‌جهانی را کسب نکرد و اخذ امتیاز میزبانی در سال 1994، نشان از تغییر سنت‌ها در این کشور می‌داد.