بدون جذابیت مثل فوتبال اسپانیا؛ جایی که پول حرف اول را نخواهد زد!
به گزارش فوتبال360، با رشد چشمگیر تاثیر پول بر فوتبال و قدرتنمایی تیمهای متمول، قدرت مالکان خارجی در فوتبال اروپا به طرز شگفت انگیزی آشکار شده است. قهرمان فصل پیش لیگ قهرمانان اروپا، منچستر سیتی، متعلق به خاندان سلطنتی اماراتی است و دیگر فینالیست فصل پیش، اینتر هم توسط یک شرکت چینی اداره میشود.
چلسی با مالک و سرمایهگذار آمریکایی خود آماده میشود تا تابستان شلوغ دیگری را پشت سر بگذارد و صندوق پادشاهی عربستان سعودی میخواهد پول بیشتری را به سمت نیوکاسل سرازیر کند. حامیان قطری پاریسنژرمن بار دیگر در بازار نقل و انتقالات فعال خواهند بود و احتمالا شاهد ولخرجیهای خارج از عرف آنها همانند سالهای گذشته خواهیم بود.
با این حال، اوضاع در اسپانیا آرامتر پیش میرود؛ درست است که رئال تاکنون 103 میلیون یورو برای جود بلینگام هزینه کرده و این رقم میتواند با اضافه شدن یک مهاجم، مثل هری کین یا کیلیان امباپه، بیش از قبل شود و یا دیگر غول فوتبال اسپانیا یعنی بارسلونا در صورت پیدا کردن گزینه مناسب برای تقویت ترکیب خود دست به جیب خواهد شد اما هیچ باشگاه دیگری از لالیگا ولخرجیهای میلیونی برای خرید بازیکنان جدید ندارد و بعید است تیم جدیدی بتواند تهدیدی جدی برای جامهای داخلی این کشور باشد.
دلیل اتفاق این نیست که مالکیت خارجی در اسپانیا ممنوع است یا هیچ سرمایهگذار خارجی ارزش این کشور را نمیداند.قوانین مالی لالیگا به طور خاصی طراحی شده است تا مالکان و مدیران باشگاهها را از صرف هزینههای فراتر از توانشان منصرف کند. خاویر تباس رئیس لیگا اسپانیا در گفت و گویی با اتلتیک اظهار داشت: «ما آماده سرمایهگذاری هستیم اما نه مانند انگلیس؛ جایی که مالکان برای پنهان کردن ضررهایشان و حقوق بازیکنانشان را افزایش میدهند. این در هیچ صنعت دیگری در هیچ جای دنیا اتفاق نمیافتد. آنچه که در لیگ برتر و مالکانی که به دولتها وصل هستند، اتفاق میافتد، باعث بیثباتی در همه ابعاد این ورزش خواهد شد.»
سرمایهگذاران خارجی در فوتبال اسپانیا وجود دارند اما در یک مقیاس بسیار کوچکتر نسبت به انگلیس، فرانسه و ایتالیا. در طول فصل 23-2022، 7 باشگاه اسپانیایی والنسیا، اسپانیول، آلمریا، مایورکا، الچه، وایادولید و خیرونا مالک خارجی داشتند و 3باشگاه اتلتیکو مادرید، سویا و کادیس هم بخشی از سهامدارانشان خارجی هستند. این مالکان و سرمایهگذاران از سنگاپور، چین، آمریکا و مکزیک گرفته تا آرژانتین، برزیل، قطر و امارات در اسپانیا حضور دارند و معروفترین این افراد رونالدو نازاریو در وایادولید، ترکی الشیخ در آلمریا و پیتر لیم در والنسیا در حال مدیریت باشگاههای خود هستند. در پایان فصل 23-2022 تیمهایی که دارای مالکان خارجی بودند، جایگاه خوبی در جدول پیدا نکردند و از این 7 تیم، فقط تیمهای مایورکا و خیرونا، فصل راحتی را گذراندند و سایر تیمها با معضلات مختلفی در طول فصل دست و پنجه نرم کردند. والنسیا با مالکیت لیم، به سختی از سقوط نجات پیدا کرد، آلمریا با مالکیت الشیخ تا آستانه سقوط پیش رفت و 3 تیم باقیمانده دیگر یعنی وایادولید با مالکیت رونالدو در رتبه 18، اسپانیول با مالکیت چن یانشنگ در رتبه 19 و الچه با مالکیت کریستن بارگانیک در رتبه بیستم قرار گرفتند.
این شکستهای آشکار در سرمایهگذاریهای خارجی، موجب توجه بسیاری در داخل اسپانیا شد؛ به طوری که هواداران والنسیا و اسپانیول اعتراضات خشمگینانهای را علیه مالکان منفورشان برپا کردند.
از زمانی که رونالدوی برزیلی مسئولیت وایادولید را در سال 2018 برعهده گرفت، بزرگترین هزینه پرداختیشان در نقل و انتقالات برای مهاجم مرکزی، شان وایزمن، به مبلغ 4 میلیون یورو بوده است. مالک الچه، براگارنیک یک کارگزار آرژانتینی است که قراردادهای شخصی خود را تنظیم میکند و باشگاه خیرونا متعلق به گروه ورزشی سیتی است که بازیکنانی همچون تاتی کاستیوناس را به تیم اضافه کرده و مایورکا رکورد نقل و انتقالات باشگاه را با عقد قرارداد با ودات موریکی به مبلغ 8 میلیون یورو در تابستان گذشته شکست که البته انتقال نسبتا موفقی به شمار میرود. فصل گذشته شاهد روندهای متضادی برای مالکان خارجی در دسته 2اسپانیا بودیم. گرانادا با مالکان چینی خود توانست قهرمان شود و آلباسته که توسط مالک ونزوئلایی لبنانی، جورج دیوید کباچی به پلیآف راه یافت و مالاگا که مالک آن عبدالله آل ثانی درگیر دعواهای مدیریتی و در آستانه برکناری است به دسته سوم سقوط کرد.
هر کدام از این روندهای اتخاذ شده در باشگاهها با هم در موارد مختلف تفاوت دارند؛ چه از نظر پیشینه مالکانشان و چه از نظر برنامهها و اهدافشان برای باشگاه و تجارب و شایستگی آنها در سرپرستی باشگاه و وجه مشترک همه آنها این است که همگی تابع قوانین بسیار سختگیرانهای هستند و مقدار مشخصی میتوانند سرمایهگذاری کنند. این موضوع دقیقا برخلاف انگلیس و بسیاری از کشورهای صاحب فوتبال است. در اسپانیا مالکان نمیتوانند با تزریق پول به سرعت تیم را به سطح بالای رقابتها ارتقاء دهند؛ موضوعی که با وجود انتقادات فراوان خاویر تباس سرسختانه از آن دفاع میکند و به آن مفتخر است.
در دهههای گذشته، باشگاهها در اسپانیا روی کاغذ به هواداران تعلق داشت و به صورت عملی توسط خانوادههای قدرتمند و ثروتمند محلی اداره میشد. در اوایل دهه 90، دولت اسپانیا تلاش کرد با مجبور کردن همه باشگاهها برای تبدیل شدن به کمپانیهای ورزشی با مسئولیت محدود، کنترل بیشتری را داشته باشد. تنها باشگاههای بارسلونا، رئال مادرید، اتلتیکو بیلبائو و اوساسونا تحت مالکیت اعضایشان باقی ماندند. این قوانین مانع آن نشد که رؤسای باشگاه و مدیرانشان خرجهای بیش از اندازه انجام ندهند و برای تأمین بازیکن و موارد نیاز باشگاه فرار مالیاتی انجام میدادند. تباس این ترفندها را به خوبی میشناسد زیرا به عنوان وکیلی که به باشگاهها برای مدیریت این حوزههای اجرایی کمک میکند، مشهور شد. او در سال 2013 با حمایت گروه «G30» از باشگاههای کوچکتر، از جمله رایووایکانو، بتیس و خرس که خود او قبلاً در طول ورشکستگی این تیمها با آنها همکاری داشت به عنوان رئیس لالیگا انتخاب شد. تباس به محض ورود به مقر لالیگا در سال 2013، یک بخش کنترل اقتصادی ایجاد کرد و محدودیت هزینه کل تیم را برای هر باشگاه در هر فصل تعیین میکند. برخلاف قوانین فرپلی مالی یوفا، تباس محدودیتهای جدیتری را اعمال کرده و جلوی هزینه کردنهای بیش از حد و بالاآوردن بدهیهای غیر معقول را میگیرد.
تباس در اظهار نظر دیگری گفت: «چیزی که من به آن افتخار میکنم، پایدار کردن فوتبال اسپانیاست. قبلاً باشگاهها مالیاتهای خود و بازیکنانشان را نمیدادند. آنها منحل میشدند چون حقوق هیچ کس را نمیدادند. این برای باشگاهها و طرفدارانشان شرمآور بود اما اکنون از نظر مالی به ثبات رسیدهاند. باشگاهها فقط حقوقی را پرداخت میکنند که منجر به سود شود. به آنچه دست یافتهایم، افتخار میکنم، این از بیرون به ما تحمیل نشده اما با باشگاهها سخت در حال تلاش هستیم.»
کنترلهای مالی لالیگا به معنای زمین بازی قابل پیشبینیتر و مساویتر برای سرمایهگذارانی است که فکر میکنند میتوانند مزیت رقابتی به ارمغان بیاورند و از منابع مجاز بهطور هوشمندانهتر استفاده کنند. قوانین برای کسانی که به دنبال موفقیت سریع هستند، نقض میشود؛ همانطور که در 20 سال گذشته توسط چلسی، منچسترسیتی و الان هم نیوکاسل اتفاق افتاده است. برخی معتقدند این امر باعث میشود باشگاههای لالیگا نتوانند با دیگر لیگهای اروپایی چه در زمینه بازار نقل و انتقالات و چه در زمینه رقابتهای اروپایی، به خوبی عمل کنند. هفتمین موفقیت سویا در لیگ اروپا با حذف یونایتد گلیزرها رقم خورد که توسط بسیاری به عنوان یک نمونه استثنا قلمداد میشود و این قاعده را ثابت میکند. بسیاری از مدیران باشگاهها به این اشاره دارند خیلی از باشگاههای لیگ برتری همچون استونویلا، برایتون و وستهام (بدون در نظر گرفتن چلسی و نیوکاسل) به راحتی میتوانند هر بازیکنی را که میخواهند در اختیار بگیرند و هیچ باشگاه اسپانیایی به جز3 باشگاه اول نمیتواند این کار را صورت دهد.
تباس این مسأله را که قوانین مالی مانع پیشرفت فوتبال اسپانیا شده است، نمیپذیرد. به اعتقاد او لیگ برتر یا هر مدل باشگاهی که با سرمایهگذاری هنگفت شخصی به موفقیت برسد، راه مناسبی برای رسیدن به یک موفقیت بلندمدت در لالیگا نخواهد بود. او میگوید : «باشگاهها با قوانینی که ما برایشان وضع کردیم، محافظت میشوند. این چیزی نیست که من تصمیم گرفته باشم باشگاهها انجام دهند. قوانین به این صورت تنظیم شدهاند که باشگاهها از خودشان محافظت کنند. ما با شرایط سازگار میشویم تا باشگاهها بتوانند در آینده ادامه دهند.»
مورد خاص بارسلونا
از نظر تباس، شرایط بارسلونا نشان از آن دارد که قوانین کار میکنند و این موضوع باعث شده تا محدودیت سختگیرانه شدیدی بر بارسلونا اعمال شود تا مدیرانش تدابیری بیندیشند و بتوانند چراغهای نوکمپ را روشن نگاه دارند: «بارسلونا ضرر بزرگی را متحمل شده است. قوانین کنترل مالی فعال شدهاند و آنها هم در حال کار کردن روی آن هستند. مجبور شدهاند بازیکنان زیادی را بفروشند و حتی قادر به ثبت قرارداد با دیگران نیستند و به فروش ادامه خواهند داد. اما آنها ورشکسته نشدند، مالیاتشان و حقوق بازیکنان را پرداخت کردند. این مورد بیشتر از همه شناخته شده اما دیگر باشگاهها هم قادر به ثبت قرارداد نیستند. اینجا انگلیس نیست که یک مالک بیاید و پولهای زیادی را تزریق کند.»
پول قابل توجهی از خارج از فوتبال اسپانیا به آن سرازیر شده اما نه از طریق مالکان باشگاه. در سال 2021 لالیگا قراردادی نزدیک به 2 میلیارد یورو را به ثبت رساند که در آن حق پخش تلویزیونی در 25 سال آینده را به «سیویسی کپتال پارتنر» میدهد. پول حاصل از این موضوع محدودیتهای سختگیرانهای دارد؛ تنها 30 درصد از آن را میتوان در نقل و انتقالات و دستمزد بازیکنان هزینه کرد و بقیه باید در پروژههای زیرساختی سرمایهگذاری شود که لالیگا تأیید میکند. تباس تأکید میکند: « ما در اینجا مجدداً روی حفاظت از باشگاهها و پایداری آنان تمرکز داریم تا بخواهیم با یک رشد ناگهانی و هزینه روی بازیکنان مواجه باشیم. در این میان تعدادی از مدیران و مسئولان باشگاه ها تنظیم قرارداد سیویسی را بسیار مفید میدانند چون مالکان کنونی میتوانند با آن ارزش باشگاه خود را بالا ببرند و با قیمت بهتری در سالهای آینده به فروش برسانند و برخی دیگر ترجیح میدهند که محدودیتهای مخارج کاهش یابد زیرا این امر باشگاههایشان را جذابتر میکند.
با این حال، به جز پروژه سیویسی، رئال مادرید و بارسا قبلاً قرارداد سرمایهگذاری خارجی خود را از طریق سرمایهگذاران آمریکایی برای بازسازی نوکمپ و برنابئو صورت دادهاند اما با این وجود بارسلونا با توجه به اقدامات تابستان گذشته از نظر مالی آسیبپذیرتر شده است. تباس در این رابطه میگوید :«این یک اتفاق درونی برای خود بارساییهاست. در قانون اسپانیا هر باشگاهی میتواند تصمیم بگیرد مدل خودش را داشته باشد و این تصمیم بارسلونا برای خودش و شرکایش است.»
یکی از مواردی که سرمایهگذاران خارجی را آزار میدهد نابرابر بودن درآمد حق پخش تلویزیونی است. در فصل 22-2021، رئال مادرید و بارسلونا از این طریق 160 میلیون یورو درآمد داشتند؛ در حالی که سویا 87 میلیون، بتیس 66 میلیون، رایووایوکانو، الچه و مایورکا هم حدود 46 میلیون یورو دریافت کردهاند. این تضاد زمانی بیشتر نمایان میشود که در لیگ برتر این تقسیمات به صورت عادلانهتری انجام میپذیرد؛ به طوری که اختلاف بیشترین و کمترین دریافتی بین باشگاه ها کمتر از دوبرابر میباشد.
با تمام این تفاسیر تباس فعلا به عنوان نفر اول فوتبال باشگاهی در اسپانیا حتی به قیمت از دست دادن حمایت بزرگترین باشگاه های فوتبال مانند رئال مادرید و بارسلونا حاضر به عقبنشینی از سیاست های خود نیست اما با ظهور هر چه بیشتر تیمهایی با بودجههای نجومی، کار اسپانیایی ها برای خودنمایی و کسب افتخارات اروپایی سخت تر از قبل خواهد شد.
