جامجهانی و بدهی بزرگ به یکچهارم جمعیت دنیا؛ جنوب فراموش شده
به گزارش فوتبال ۳۶۰، فوتبال در جنوب آسیا قدمت زیادی دارد. قرن ۱۹، حکومت استعماری بریتانیا در هند، جام Durand را برپا کرد و گفته میشود سومین جام پرقدمت تاریخ فوتبال است، با این وجود چه زمانی یک کشور جنوبی آسیا به جام جهانی راه پیدا خواهد کرد. برای پی بردن به پاسخ این سوال، اسکای با بازیکنان و افرادی که در این عرصه حضور داشتهاند، صحبت کرده است.
فوتبال در جنوب آسیا چقدر مهم است؟
راج آثوال، مدیر سابق تبلیغاتی واتفورد، رنجرز و کاونتری سیتی، اولین رئیس بریتانیاییالاصل یک باشگاه سوپرلیگ هند است که اوایل سال ۲۰۲۱ هدایت اودیشا افسی را بر عهده گرفت. او از فراگیری این ورزش در شبهقاره هند متحیر شده است و به آمار حضور تماشاگران در جام جهانی زیر ۱۷ سالههای سال ۲۰۱۷ به میزبانی هند اشاره میکند: «فوتبال به عنوان محبوبترین ورزش جهان شناخته میشود اما در هند، برای خروج از سایه کریکت مشکلاتی بسیاری داشت و حالا شرایط در حال تغییر است.»
افزایش موفقیتهای تیم ملی در این خصوص تاثیر شگرفی داشته است. در طول ۱۰ سال گذشته، آنها از رنکینگ پایین در ردهبندی فیفا به جمع صد تیم برتر جهان رسیدهاند. 2 سال قبل، ۳۵۰ میلیون نفر سوپرلیگ هند را تماشا میکردند اما میزبانی جام جهانی زیر ۱۷ سالهها در سال ۲۰۱۷، رکورد بیشترین تعداد تماشاگر بازی افتتاحیه که پیش از این در اختیار چین بود با تعداد ۱.۳ میلیون بیننده شکست. این عظمت فوتبال را در این منطقه نشان میدهد. هرچند هنوز کیکت ورزش غالب است اما در حال حاصر شاهد ظهور هواداران فوتبال هستیم.
فوتبال روز به روز محبوبتر میشود
در همسایگی هند، تصاویر فوقالعادهای از بنگلادش، مخصوصا زمانی که آرژانتین جام قهرمانی جام جهانی را بالای سر برد در شبکههای اجتماعی دست به دست شد. تحت تاثیر چنین جوی، وزیر امور خارجه آرژانتین یادداشت تفاهمی را با فدراسیون فوتبال بنگلادش امضا کرد و آرژانتین در آن متعهد شد تا از تیمهای ملی و ردههای سنی مختلف و همچنین مربیگری و داوری بنگلادش حمایت کند. به گفته آروناوا چاودوری، کارشناس فوتبال، فوتبال در هند، بنگلادش و نپال بسیار محبوب است اما در پاکستان و با توجه به مشکلات موجودعلاقه کمتری وجود دارد. همچنین در بوتان و مالدیو که مجموعا ۱.۳ میلیون نفر جمعیت دارند، علاقه بسیاری به فوتبال دیده میشود.
شاهرخ سهیل، مجری پادکست پاکستانی میگوید: «علاقه به فوتبال در پاکستان در حال انفجار است. تنها در یک ماه اخیر، توجه بیشتری نسبت به ۱۳ سال گذشته نسبت به فوتبال دیدهام چرا که تیم ملی پاکستان بازی داشت. پاکستان دستاورد بزرگی در زمینه فوتبال ندارد اما به دلیل اینکه علاقه زیادی به ورزش وجود دارد و مردم بازیهای اروپایی و جام جهانی را تماشا میکنند، هواداران کاملا به روز هستند.»
توسعه طرحی برای موفقیت
بهبود ورزشگاهها و امکانات تمرینی به عنوان بخشی از بسته سرمایهگذاری در فوتبال جنوب آسیا، موضوعی مشترکی است که بازیکنان، مربیان و کارشناسان فوتبال به آن اشاره میکنند. آنیلا تومباپو سوبا، کاپیتان تیم ملی بانوان نپال و سنگربان تیم هندی سِتو در مصاحبه با اسکای اعلام کرده: «باید روی زیرساختها سرمایهگذاری کنیم، لیگ داخلی را گسترش دهیم و با برگزاری بازیهای بینالمللی و دوستانه، فرصت بیشتری برای بازیکنان ایجاد کنیم تا در سطح بالاتری بازی کنند. یکی از بزرگترین دردسرهای پیش روی باشگاههای آسیای جنوبی، کمبود سرمایه برای توسعه است. بسیاری از باشگاههای منطقه با مشکلات بزرگی در زمینه بهبود شرایط زمین تمرین، تجهیزات و کادر مربیگری روبهرو هستند. علاوه براین، باید روی استعدادهای محلی در آکادمیهای جوانان سرمایهگذاری شود.
چنین مشکلاتی در کشورهای بوتان، بنگلادش و سریلانکا هم وجود دارد در حالی که مالدیو با توجه به جمعیت کمتر این کشور، شرایط بهتری دارد. این کشور ورزشگاهها و زمین تمرینهای مناسبی دارد و ورزشگاهی با گنجایش ۱۱ هزار نفر را در پایتخت خود «ماله» جای داده است. این در حالی است که پاکستان شرایط کاملا متفاوتی دارد؛ جایی که فدراسیون این کشور، ۸ پروژه بینالمللی را بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ و تحت برنامه «هدف» به تایید فیفا رساند. بناتریس کالیانی، مدیر سابق پروژه پروژههای تیم بانوان لیون در کنفرانس سال ۲۰۲۳ فیفا در این خصوص اعلام کرده است: «قرار بود مراکز فنی و امکانات زمین تمرین در سراسر کشور ساخته شود و برخی پروژهها از کنفدراسیون فوتبال آسیا بودجه دریافت کردند اما از این ۸ پروژه، تنها یکی (مقر فدراسیون فوتبال) کامل شده و مورد استفاده قرار گرفته است. باقی پروژهها نیمهکاره رها شدهاند و یکی از آنها لغو شد. سوء استفاده منابع مالی، بیثباتی سیاسی و عدم شفافیت مالی از جمله دلایل به نتیجه نرسیدن این پروژهها هستند.»
این مشکلات باعث شد تا پاکستان به دلیل دخالت اشخاص ثالث و غیر ورزشی، توسط فیفا از حضور در بازیهای بینالمللی محروم شود؛ محرومیتی که تا سال ۲۰۲۲ ادامه داشت. سهیل در این خصوص اعتقاد دارد ارتقای شرایط ورزشگاههای کشور و همچنین تشکیل لیگ داخلی یک ضرورت است: «پاکستان احتمالا بدترین زیرساخت را در جنوب آسیا دارد. تا به حال پاکستان بدون لیگ داخلی رقابت کرده و این به آن معنی است که بسیار عقبمانده هستیم. بازیکنان ما فوتبال رقابتی را تجربه نکردهاند و در فوتبال بینالمللی به میدان میروند. آنها نمیتوانند اثرگذار باشند. این مساله بیشترین اهمیت را برای فوتبال زنان و مردان دارد و حل آن، فرصتهای بیشتری را در مقابل بازیکنان، مربیان و داوران قرار میدهد. همه میتوانند کنار هم به توسعه فوتبال کشور کمک کنند.»
بازگشت پاکستان به بازیهای بینالمللی باعث شده است تا بسیاری از مهاجرین از جمله عیسی سلیمان (کاپیتان سابق جوانان انگلیس) و اوتیس خان (بازیکن سابق جوانان منچستریونایتد) بار دیگر به تیم ملی برگردند و بسیاری از پاکستانیها در سراسر آرزوی بازی برای شاهین آسیا را داشته باشند؛ از جمله عمران کایانی، مهاجم دوور اتلتیک که گفت: «صحبتهایی انجام شده و امیدوارم بتوانم برای تیم ملی به میدان بروم. بازی کردن برای تیم ملی پاکستان رویایی است که میتواند به حقیقت بپیوندد. یک کشور از شما حمایت میکند و شما نماینده لوگوی تیم ملی خود هستید. هیچ حسی بهتر از این وجود ندارد.»
سریلانکا بدون فوتبال ملی
برخی از بازیکنان از جمله دیلون داسیلوا و ماروین همیلتون طعم بازیهای ملی را چشیدهاند اما فوتبال ملی این کشور به دلیل دخالت دولت در فوتبال، از ژانویه گذشته با محرومیت روبهرو شده است. داسیلوا اعتقاد دارد این محرومیت طبعا برای هیچ کس دلپذیر نیست چرا که همه دوست دارند فوتبال بازی کنند اما او خیلی مطمئن نیست چه زمانی این مشکل حل خواهد شد.
هند فراموش شده؟
قوانین کشور هند به افراد هندیالاصل یا دارنده کارت شهروندی خارج از کشور اجازه نمیدهد در ورزشهای بینالمللی برای تیم ملی این کشور به میدان بروند. این مساله باعث شده است آثوال، رئیس باشگاه اودیشا که در کاونتری بزرگ شده، اعلام کند: «این قانون موافقان و مخالفانی دارد.شخصا معتقدم اگر شخصی هندیالاصل و ساکن کشور دیگری است و علاقه دارد تا برای تیم ملی کشور خود بازی کند، باید برای تیم بازی کند و کیفیت تیم ملی را بهبود بخشد. این مسئله میتواند به یک ملت کمک کند.»
همچنین چاودوری، خبرنگار سابق و مدیر عملیاتی باشگاه بمبئی سیتی اعتقاد دارد استفاده از بازیکنان مهاجر به بهتر شدن تیم ملی این کشور کمک خواهد کرد: «من پاکستان، بنگلادش، سریلانکا و نپال را دیدهام. حتی سریلانکا در فکر این است که بازیکنان مهاجر خارج از کشور را به خدمت بگیرد تا تیم بهتری داشته باشد. جمال بویان کاپیتان بنگلادش است اما در کپنهاگن متولد شده است. وسیم رازیک در برلین متولد شده اما برای سریلانکا بازی میکند. این استراتژی باید مورد توجه قرار بگیرد تا بازیکنانی که میتوانند باعث قدرتمندتر شدن تیم ما شوند، مورد استفاده قرار بگیرند. فکر میکنم این مساله میتواند توسعه فوتبال ما را تسریع ببخشد تا سریعتر رویای رسیدن به جام جهانی محقق شود.»
پیشرفت فوتبال زنان
فوتبال زنان در این منطقه به شکل قابل ملاحظهای در حال رشد است . شاید بهترین تصاویر، مربوط به بازگشت تیم زنان بنگلادش به پایتخت این کشور، پس از نخستین قهرمانی تاریخ خود در رقابتهای آسیای جنوبی فدراسیون فوتبال آسیا باشد. زنان بنگلادش تنها برای بیش از یک دهه در تشکیل شده اما سابینا خاتون، کاپیتان این تیم معتقد است قهرمانی در این رقابتها به هیچوجه دور از انتظار نبود: «قهرمانی در این رقابتها، بزرگترین دستاورد فوتبال زنان بنگلادش بود. تیم زنان سال ۲۰۱۰ تشکیل شد و از سال ۲۰۱۶ موفقیتهای خود را در ردههای سنی زیر ۱۴ و زیر ۱۶ سال آغاز کرد.اکثر بازیکنان، خانوادههایی با سطح اقتصادی متوسط تا ضعیف داشتند و برای رفع نیازها و حمایت از خانوادههای خود فوتبال بازی میکردند. دانشگاهها موقعیتهای فوقالعادهای را در اختیار بازیکنان فوتبال قرار دادند و حالا احساس میکنم دختران انگیزه بالاتری نسبت به هر زمان دیگری دارند.»
اما فوتبال زنان در آسیای جنوبی با مشکلاتی نظیر آنچه برای مردان وجود دارد، دست و پنجه نرم میکند. تیم زنان سریلانکا به دلیل دخالت دولت در ورزش از حضور در مجامع بینالمللی محروم است. کاپیتان این تیم، «پورنیما پررا» انتظار دارد نسل جدید بازیکنان فوتبال زنان این کشور پس از لغو محرومیت فیفا، درخشش زیادی داشته باشد: «در حال حاضر، خانمها علاقه بیشتری به فوتبال نشان میدهند. بعد از لغو این محرومیت، فوتبال زنان سریلانکا با چهرهای جدید در رقابتها حاضر خواهد شد. بازیکنان آینده، موقعیتهای بهتری نسبت به آنچه ما در اختیار داشتیم، خواهند داشت.»
فوتبال زنان بوتان هنوز در ابتدای راه
کاپیتان تیم ملی زنان بوتان، «پما چودن» اعتقاد دارد چشمانداز فوتبال زنان در این کشور در حال شکلگیری است و آموزش و سرمایهگذاری، نقشی کلیدی خواهد داشت: «ورزش زنان در کشور در مراحل ابتدایی است و مراحل رشد را طی میکند. علاقه مردم بیشتر شده و امیدوارم شاهد بازی دختران بیشتری در این ورزش باشیم. سرمایهگذاری و توجه بیشتر به ورزش زنان در آسیای جنوبی باعث ترقی کیفیت و محبوبیت این بازیها میشود. نیاز داریم تا سرمایه بیشتری برای توسعه این ورزش صرف شود و فرهنگسازی شود تا جامعه، حضور زنان در ورزش را بپذیرد و آن را جشن بگیرد.»
در حالی که هیچ بازیکنی با اصلیت آسیای جنوبی برای تیم ملی بزرگسالان انگلیس به میدان نرفته است، نادیا خان، زاهمنا مالیک که در فوتبال انگلیس شاغل هستند در تیم ملی پاکستان بازی و تاریخسازی کردند. خان، مهاجم دانکستر در آخرین دیدار مرحله گروهی قابتهای آسیای جنوبی فدراسیون فوتبال آسیا به نخستین بازیکن فوتبال زنان آسیای جنوبی بدل شد که در یک دیدار ۴ بار گلزنی میکند. 3 ماه بعد از آن، مالیک در نخستین حضور خود در تیم ملی در دقیقه ۸۹ پاس گل پیروزیبخش تیمش را ارسال کرد که در شبکههای اجتماعی مورد توجه قرار گرفت. او حالا از نقش جدیدی که در جامعه پاکستان دارد به خوبی آگاه است: «حالا احساس مسئولیت میکنم. ما برای دختران جوان یک الگو به حساب میآییم. تمام تلاشم را انجام میدهم تا بهترین خودم باشم تا برای دختران مسلمان جنوب آسیا الهامبخش باشم.»
گامهای برداشته شده توسط فوتبال زنان، به اعتقاد سهیل، امید بسیاری را در بین طرفداران فوتبال در این کشور به وجود آورده است: «برای ما در این کشور، شرایطی فراهم شده تا بالاخره در مورد چیزی به جز سیاست صحبت کنیم. چیزی به جز نقش سیاست در ورزش. برای اولین بار میتوانیم گفتگوهای پرشوری را در خصوص فوتبال ببینیم که همه آنها به اتفاقاتی که داخل زمین رخ میدهد، مربوط میشود؛ اتفاقی که با حضور تیم مردان در دیدار دوستانه مقابل نپال و حضور تیم زنان در رقابتهای آسیای جنوبی فدراسیون فوتبال آسیا رقم خورد. تیم مردان پس از ۳ سال و نیم به میدان رفت و تیم زنان پس از ۸ سال.»
چه چیزی نیاز است تا این بازی به سطح بهتری ارتقا پیدا کند؟
سهیل ادامه میدهد: «حالا این احساس وجود دارد که پاکستان در حال پیشرفت است. کارهای زیادی باید انجام بگیرد؛ از جمله اصلاح ساختار داخلی و برگزاری انتخابات درست. از نظر پیشرفت فوتبال، حالا ما یک تیم ملی داریم که میتوانیم از آن حمایت کنیم. فکر میکنم مهمترین اتفاقی در پاکستان، برگزاری لیگ حرفهای فوتبال در این کشور است. این موضوع به ما نشان میدهد چقدر از نظر فوتبالی عقب هستیم. میخواهم به این مسئله به عنوان یک موقعیت نگاه کنم. در چنین شرایطی، هر اقدامی میتواند تاثیر بزرگی داشته باشد. میتوانیم از دیگر کشورها نظیر ویتنام درس بگیریم. نمیتوانیم یک ایده را از کشور دیگری بگیریم و عینا آن را کپی کنیم، بلکه میتوانیم آنچه در کشورهای دیگر کارآمد بوده را انتخاب کرده و به شکل بومی شده اجرا کنیم. در چنین شرایطی، میتوانید سرمایهگذر خصوصی داشته باشید و مطمئن باشید محصولی را ارائه میکنیدکه مردم در تلویزیون از آن لذت میبرند. نیاز است هماهنگی قابل ملاحظهای بین محصول مناسب، پخش تلویزیونی جذاب، ساختار لیگ هدفمند و چیزی که به عنوان یک مدل تجاری بلند مدت و پایدار شناخته میشود، داشته باشید.»
فوتبال جنوب آسیا نیاز دارد که هند به جام جهانی راه یابد
چاودوری معتقد است هند برای اینکه در منطقه جنوب آسیا بدرخشد، نیاز دارد تا به جام جهانی راه پیدا کند.: «حضور هند در جام جهانی نه تنها برای خود این کشور، بلکه برای کشورهای این منطقه اهمیت بسیاری دارد تا فوتبال در این کشورها شکوفا شود. همیشه کریکت بنگلادش را مثال میزنم. زمانی که این کشور اجازه پیدا کرد تا یک روز به صورت آزمایشی در رقابتهای جهانی شرکت کند، این ورزش به سرعت از فوتبال بنگلادش پیشی گرفت. فکر میکنم به چنین لحظهای در فوتبال احتیاج داریم تا این ورزش در جنوب آسیا شکوفا شود.»
این در حالی است که استفن کنستانتین، سرمربی سابق هند معتقد است کشوری که ۱.۴ میلیارد نفر را در خود جای داده، مایلها از آنچه باید باشد، عقبتر است: «بعید میدانم هند به جام جهانی آینده صعود کند. ما در حالی به سختی به جام ملتهای آسیا صعود کردیم که هر 3 بازی در کلکته و در مقابل تیمهای ضعیف برگزار شد. اینجا افراد مستعد بسیاری وجود دارند. اگر روی پرورش بازیکنان جوان و مربیان بومی تمرکز نکنید، نتیجهای نمیگیرید. این مشکلی در طول ۲۳ سال گذشته وجود دارد.»
آماده برای خلق شگفتی
پما چودن، کاپیتان تیم زنان بوتان معتقد است فوتبال زنان به ورزش نخست جنوب آسیا بدل خواهد شد و نه تنها فاصله موجود با سایرین کاهش مییابد، بلکه از سایر تیمها پیشی خواهد گرفت: «شاید خوشبینانه به نظر برسد اما فکر میکنم برخی از کشورهای جنوب آسیا میتوانند در جام جهانی ۲۰۲۷ زنان حاضر باشند. برای خلق شگفتی آماده هستیم.»
آنیلا تومباپو، سنگربان تیم زنان نپال معتقد است ورزش زنان زودتر از آنچه مردم فکر میکنند به سطح مناسبی خواهد رسید: «غیرممکن است بگوییم دقیقا چه زمانی به سطح جهانی میرسیم؛ ممکن است فردا یا ۱۰ سال بعد. اگر بازیکنان تکنولوژی، اطلاعات و مکملهای غذایی را دریافت کنند و به طور مداوم تمرین و رقابت کنند، در بازه زمانی کوتاهی به سطح جهانی خواهند رسید.»
