خطای هند، آفساید و تکلهای خطرناک؛ قوانین چه میگویند؟
به گزارش فوتبال 360، وقتی تصمیمات داوران در بازیهای لیگ برتر و یا در کل فوتبال را میبینیم، بسیاری از اتفاقات برای ما غیرقابل تشخیص است. گاها وقتی VAR تصمیمی را اعلام میکند، ما بیشتر حس بههمریختگی احساس میکنیم تا قوانینی مشخص. این اتفاقات در صحنههای نسبتا مشابه هم مشاهده میشود و در کنار تاخیرهای عجیب، جنجالهای فراوانی را به همراه دارد.
در فصل اخیر لیگ برتر، ما بسیار لحظههایی را به یاد داریم که احساس میکردیم در صحنه مشابهی در یک بازی دیگر، صحنهای خطا اعلام شده و برای تیم ما تصمیم دیگری گرفته شده است. همه در شبکههای اجتماعی و یا جمعها در مورد این موضوعات صحبت و بحث میکنیم اما شاید بسیاری از ما قوانین را به طور کامل نتوانیم بگوییم و اطلاعات کاملی در مورد نحوه تصمیمگیری داوران در اختیار نداشته باشیم. در این مطلب قصد داریم تا حد امکان این قوانین را شرح دهیم و به صورت کامل آنها را بررسی کنیم.
قانون خطای هند
بهتر است مطلب را با خطای هند آغاز کنیم. این قانون کاملا ذهنی شکل گرفته و همچنین تنها جایی در متن قانون است که از کلمه «عمدی» استفاده میکند و این کلمه را به تفسیر داور از موقعیت واگذار کرده است.
متن قانون به ما میگوید: «اگر بازیکنی عمدا توپ را با دست یا بازوی خود لمس کند، مثلا دست یا بازو را به سمت توپ حرکت دهد، خطای هند شکل میگیرد.» در کنار این موضوع اشاره شده داوران باید درنظر بگیرند اگر بازیکن حجم بدن خود را بهطور غیرطبیعی بزرگکرده باشد و این اتفاق عمدا شکل گرفته، داور باید خطای هند را اعلام کند.»
داوران در زمانهایی که توپ با دست یا بازو برخورد میکند، باید دقت کنند آیا این حرکت عمدی بوده و یا به صورت اتفاقی توپ با دست برخورد کرده. آنها عوامل زیادی را در چنین لحظاتی محاسبه میکنند. ازجمله آنها فاصله ضربه توپ با شخص برخوردکننده، سرعت توپ ارسال شده، حالت بازیکن در زمان برخورد، اینکه بازیکن پشت به توپ یا روبهروی آن باشد و همچنین بررسی بسیاری از اتفاقات بازی به داور کمک خواهد کرد تشخیص دهد برخورد توپ با دست از عمد بوده و یا بهصورت غیرارادی این اتفاق رخ داده. این نوع برخورد را داور بررسی میکند و ذهنیت داور نسبت به عمدی یا غیرعمدی بودن آن میتواند تغییری متفاوت در نتیجه یک حالت نسبتا مشابه ایجاد کند.
برای بررسی موشکافانه، بهتر است با مثالی این موضوع را جلو ببریم. در بازی این فصل بین منچسترسیتی و شفیلد یونایتد در پاس روبهعقب آلوارس، توپ به بازوی جان ایگان برخورد کرد و یک پنالتی برای منچسترسیتی به دست آمد.
هاوارد وب، رئیس هیات داوران لیگ در مورد این صحنه توضیح داد: «بازوی جان ایگان بهطور قابل توجهی از بدن او فاصله دارد. او به دنبال مهار توپ با پاها، بدن و سر است اما برای انجام این کار دستش را بیش از حد باز میکند و خطا به صورت واضح رخ میدهد.»
ایگان احتمالا عمدا این کار را انجام نداده باشد اما بزرگکردن حجم بدن کاری است که بازیکنان در هنگام دفاع نباید انجام دهند. بازیکن وقتی میداند بزرگتر شدن حجم بدن باعث ضربه پنالتی و خطای هند میشود باید با تمرکز بیشتری کارش در محوطه را ادامه دهد و وقتی چنین کاری را انجام نمیدهد. این حرکت خطای عمدی لحاظ میشود. با اینحال در تصویر زیر در جایی کاملا مشخص است نیکلاس جکسون با دست توپ را میزند و خطای هند و پنالتی به ضرر چلسی اعلام نمیشود.
در این صحنه جکسون کاملا به صورت عمدی توپ را با دست میزند اما این کار کاملا در قالب حجم بدن او رخ میدهد. وقتی دست در حجم اصلی بدن با دست برخورد میکند، داور این لحظه را خطای هند به حساب نمیآورد زیرا اگر دست در آن نقطه نبود، حجم بدن دقیقا همانکار را انجام میداد که دست بازیکن انجام داده است. بنابراین این لحظه نمیتواند خطای هند و پنالتی باشد.
در سال 2021 هیات بینالمللی فوتبال قانون گلزنی بعد از هند را تغییر داد. در قانون قبل زمانی که در حین حمله توپ بهصورت غیر عمدی با دست بازیکنی برخورد میکرد، گل مردود بود اما قانون جدید میگوید در چنین اتفاقاتی اگر بازیکن زننده گل با کسی که توپ با دستش برخورد کرده، متفاوت باشد، گل صحیح خواهد بود.
تفاوت قانون یوفا با لیگ برتر در خطای هند
در لیگ برتر 3 اتفاق میتواند باعث اعلام خطای هند شود؛ خطای عمد، بزرگتر کردن حجم بدن و بازیکنی که در حال گلزنی توپ با دستش برخورد کند. در بازیهای اروپایی قاونین متفاوت از لیگ برتر پیگیری میشود و کمی سختگیرانهتر با این موضوع روبهرو میشوند. این قانون در لیگ برتر هم وجود داشت اما با اعتراض بازیکنان، مربیان و مدیران باشگاهها لغو شد.
در اروپا، انحراف توپ از بدن و برخورد آن با دست به عنوان خطای هند در نظر گرفته میشود. بسیاری اعتراض خود را نسبت به این قانون اعلام کردهاند و در ماه آوریل هیات بازیکنان سابق فوتبال در یوفا اعلام کردند این قانون حداقل در زمانی که توپ خارج از مسیر چارچوب است، باید تغییر کند و چنین حرکتی به عنوان خطا به حساب نیاید. با این حال یوفا هنوز در حال بررسی این قانون است و فعلا این حرکت به عنوان خطا به حساب میآید. هنوز تغییری در مورد این قانون شکل نگرفته و باید در آینده در مورد آن تصمیمگیری شود.
قانون خطای آفساید
موضوع بعدی، قانون آفساید است. قانون آفساید در کل میگوید: «آفساید در زمانی شکل میگیرد که قسمتی از بدن بازیکن حملهکننده در نیمه حریف، جلوتر از بازیکن مستقیم حریف قرار بگیرد و نزدیکتر از او به دروازه باشد.» اگر در نیمه حریف، قسمتی از بدن مهاجم در زمان ارسال توپ جلوتر از مدافع قرار بگیرد، خطای آفساید رخ داده است اما IFAB در فصل 22-2021 تغییری در این قانون ایجاد کرد. در قانون جدید دیگر هر حالتی از دست نمیتواند آفساید را ایجاد کند و غیر از پا، دیگر نقطه بررسی، نقطه اتصال دست با بدن خواهد بود. در این حالت اگر بازیکنی دستش از بدن جلوتر باشد آفساید نخواهد شد و نقطه مورد بررسی، زیر شانه بازیکنان یا نقطه اتصال دست با بدن خواهد بود. همچنین در سالهای اخیر سعی میکنند از خطوط کشیده شده استفاده کنند تا اگر کوچکترین حالتی از آفساید وجود دارد به صورت کامل مشخص شود.
موضوع آفسایدگیری در ماه سپتامبر بسیار مورد بحث قرار گرفت. در بازی تاتنهام و لیورپول گل کاملا صحیح لوئیس دیاس برای لیورپول آفساید اعلام شد و این اتفاق بر اثر ناهماهنگی داور وسط و داور VAR رخ داد. در برخی بازیهای دیگر شاهد این اتفاق بودیم که به دلیل سیستم قدیمیتر لیگ برتر برای آفسایدگیری ویدئویی است. لیگ برتر از تکنولوژی HawkEye برای برقراری تماسهای آفساید استفاده میکند و مشکلاتی در استفاده آن تا به حال گزارش شده است.
علارقم اشتباهات زیاد، ایان ماکسول یکی از اعضای هیات IFAB اعلام کرد VAR و آفسایدگیری ویدئویی بسیاری از خطاهای داوری را از بین برده و شاید در آینده و با استفاده بیشتر و تکنولوژیهای تازهتر این اتفاقات به نزدیک صفر برسد.
در لیگ قهرمانان از تکنولوژی آفسایدگیری نیمهخودکار استفاده میشود و در جام جهانی قطر دیدیم این تکنولوژی چقدر خطای کمتری نسبت به خطکشی دستی توسط داور VAR داشته است. لیگ برتر بعد از اتفاقات پیشآمده در فصل جدید، قصد دارد به زودی و با آغاز فصل بعد این تکنولوژی را به لیگ برتر اضافه کند تا خطاهای انسانی کمتری را شاهد باشیم. آفساید نیمهخودکار به وسیله چند دوربین تمام حجم بدن بازیکنان را به صورت دقیق دنبال میکند و کوچکترین قرارگیری در آفساید را به سرعت به داوران منتقل میکند. آفسایدگیری از زمان اضافه شدن VAR بسیار نسبت به گذشته بهتر شده اما نیاز است بهتر و جدیتر و با تکنولوژیهای روز انجام شود تا حق تیمها در چنین مواقعی ضایع نشود.
تکل بیملاحظه و تکل خطرناک
انجام تکل برای بازپسگیری توپ بسیار مهم است و بازیکنان زیادی برای جلوگیری از حمله و یا بازپسگیری توپ از آن استفاده میکنند. در میان این تکلها، برخی از آنها میتواند کارت زرد و یا قرمز به همراه داشته باشد. قانون در مورد این نوع از تکلها میگوید: «بازیکنی که با تکل، امنیت حریف را به خطر میاندازد و یا از زور و خشونت بیش از حد در بازی استفاده میکند، باید جریمه شود.» هنگامی که چنین اتفاقی رخ دهد بازیکن باید با کارت قرمز جریمه و پس از آن با بررسی دقیق مدت محرومیت برای او در نظر گرفته شود. در کنار این قانون ذکر شده اگر این کار خطرناک به دلیل بیملاحظه بودن رخ داده باشد، نیازی به کارت قرمز نیست و جریمه با کارت زرد کافی است.
در این قانون بسیاری عوامل میتوانند به داور کمک کنند و یا تغییری در نگرش او ایجاد کنند. به عنوان مثال عصبانیت بازیکن در طول بازی و رفتارهای غیرمعمول کمتر در نگاه افراد به چشم میآید اما داور بازی تمامی این اتفاقات را به صورت نزدیک دنبال میکند و گاها کار میتواند سادهتر برای او دنبال شود.
در این فصل، کورتیس جونز و مالو گستو به صورت مستقیم و با دخالت VAR، کارت قرمز دریافت کردند. بسیاری از کارشناسان این خطاها را خطرناک میدیدند اما برخی نظری متفاوت داشتند.
لیورپول برای کارت قرمز جونز شکایتی را برای PGMOL تنظیم کرد اما این شکایت ناموفق بود و کارت قرمز این بازیکن بخشیده نشد. جیمی کرگر با صحبتی تصمیمات کمکداور ویدئویی را زیر سوال برد و گفت اینکه صحنه به صورت آهسته برای داور وسط به نمایش درمیآید، میتواند روند تصمیمگیری او را تغییر دهد و داور باید با سرعت طبیعی با صحنهها روبهرو شود.
هاوارد وب در پاسخ به کرگر اعلام کرد قطعا این صحنهها برای داور نمایش داده خواهد شد اما بررسی دقیق نیازمند دیدن از زوایای مختلف خواهد بود و اگر این بررسی کامل نباشد، تصمیم داور بیشتر مورد بحث قرار خواهد گرفت.
کمکداوران ویدئویی در بحث تکلها تنها در صورتی که داور نتواند تشخیص درست را انجام دهد، وارد خواهد شد و در غیر از آن همهچیز به داور بستگی دارد. گاها دیدهایم کارت زردی به صورت اشتباه به بازیکنی داده میشود و بعد از آن خطای بدی توسط بازیکن انجام میشود که مستحق دریافت کارت بعدی است. در این زمان بازیکن باید اخراج شود! لیگ برتر میخواهد این مشکل را نیز برطرف کند اما هنوز تصمیم مشخصی گرفته نشده است.
