حقایقی از پنالتیهای لیگ برتر انگلیس/ به چپ،چپ!
به گزارش فوتبال ۳۶۰، بررسی آمارهای سالهای اخیر نشان میدهد بازیکنان چپپا شانس بیشتری برای فریب دادن دروازهبانان از روی نقطه پنالتی دارند. در رقابتهای این فصل لیگ برتر انگلیس با وجود خروج چندین پنالتیزن موفق، تعداد ضربات گل شده به شدت افزایش پیدا کرده و آمارهای غیرمنتظره، موفقیت بیش از حد بازیکنان چپپا را نشان میدهد. وقتی قانون پنالتی نخستین بار در فوتبال معرفی شد، هدف از آن شلیک ضرباتی با ۵۰ درصد احتمال گلزنی بود اما افزایش خیرهکننده درصد موفقیت ضربات پنالتی باعث شد طرحهایی در مورد جابهجا کردن نقطه پنالتی و ابعاد دروازه یا تغییر قوانین مطرح شود. با این حال آمار نشان میدهد پنالتیها بیشتر از هر زمان دیگر در تعیین نتایج مسابقات فوتبال تاثیرگذارند چون تعداد ضربات بیشتری از خط دروازه حریفان عبور پیدا میکند.
تنها ۴ پنالتی از دست رفته
طی دهههای گذشته به طور میانگین از هر صد ضربه پنالتی در لیگ برتر، ۷۸ مورد به گل تبدیل شده و در محاسبات آماری، امید گل حاصل از یک ضربه را ۰.۷۸ در نظر میگیرند. با این حال در طول نیمه اول فصل جاری لیگ برتر، این آمار به عدد اعجابانگیز ۹۲ درصد موفقیت رسیده. از ابتدای فصل ۲۳-۲۰۲۲ تاکنون ۴۸ ضربه پنالتی به سمت دروازهها شلیک شده که ۴۴ مورد از سد سنگربانان عبور کرده. مهار موفق روبرت سانچس در ابتدای مسابقه این ماه چلسی مقابل منچستریونایتد، ضمن پایان دادن به آمار ضعیف دروازهبانان تیم در سالهای اخیر، نوار ۳۲ پنالتی پیدرپی موفق در لیگ را هم به باد داد.
افول احتمالی آمار
تقریباً تردیدی نداریم به زودی و با شلیک ضربات پنالتی بیشتر، آمار ۹۲ درصدی موفقیت در رقابتهای این فصل سقوط خواهد کرد. کمترین درصد موفقیت پنالتی در یک فصل لیگ برتر به دوره ۰۲-۲۰۰۱ با ۶۵.۵ درصد برمیگردد و بهترین آمار با ۸۳.۹ درصد در فصل ۱۴-۲۰۱۳ رقم خورده است. با این حال در ۳ فصل از ۵ فصل اخیر آمار موفقیت پنالتیها بیشتر از میانگین ۷۸ درصدی بوده و احتمالاً امسال هم چنین اتفاقی تکرار شود.
تغییر قانون به نفع مهاجمان
یکی از دلایل افزایش تعداد پنالتیهای موفق در لیگ برتر و البته سایر لیگهای معتبر جهان، تغییر قوانین و محدود شدن دروازهبانها هنگام شلیک ضربات بود. از ابتدای فصل ۲۰-۲۰۱۹ به سنگربانها اجازه حضور در پشت خط و جهش به بیرون داده نشد. الزام به قرارگیری حداقل یک پا روی خط میدان عمل و حرکت دروازهبانها را محدود کرد این موضوع در افت درصد موفقیت آنها اثرگذار بوده است. بسته به سرعت دروازهبانها، چیزی حدود ۰.۶ تا یک ثانیه طول میکشد دروازهبان به گوشه دروازه برسد اما هر ضربه پنالتی ممکن است در عرض ۰.۴ ثانیه از خط دروازه عبور کند. بسته شدن دروازهبان به خط دروازه یک مزیت مهم را در اختیار پنالتیزن قرار میدهد. از سوی دیگر عادت کردن مهاجمان به تأخیر حاصل از بررسیهای سیستم بازبینی ویدئویی در بهبود آمار موثر بوده. در حالت عادی، طولانیشدن روند شلیک ضربه از نظر افزایش نگرانی درونی به ضرر مهاجمان است اما با عبور از سالهای نخستِ به کار گیری VAR، این اوضاع برای آنها به عادت تبدیل شده.
خروج پنالتیزنان
رشد قابل توجه درصد پنالتیهای موفق در رقابتهای این فصل لیگ برتر در شرایطی رخ داده که تازه تعدادی از پنالتیزنهای اصلی لیگ در این فصل حضور ندارند. از ۷ بازیکنی که در فصل گذشته پشت حداقل ۳ ضربه پنالتی ایستادند، ۴ نفر در حال حاضر در بازیهای لیگ حاضر نیستند؛ ایوان تونی (۶ گل از ۷ پنالتی موفق در فصل گذشته) فعلاً محروم است. هری کین (۵ از ۶) به بایرن مونیخ پیوست و روبن نوس (۳ از ۳) و الکساندر میتروویچ (۴ از ۸) راهی شبه جزیره عربی شدهاند.
چپپاها، بیشتر و موفقتر
در طول فصل جاری از ۴۸ پنالتی گرفته شده در رقابتهای لیگ برتر ۲۳ مورد توسط بازیکنان چپپا شلیک شده که تا همینجای فصل هم این آمار از ۲۶ مورد از ۳۱ فصل اخیر بهتر است. اگر شلیک ۴۷.۹ درصد پنالتیها توسط بازیکنان چپپا تا پایان فصل پابرجا بماند، بیشترین آمار مشابه در یک فصل لیگ برتر با اختلاف به ثبت خواهد رسید که با میانگین تاریخ لیگ (۱۹.۴ درصد) فاصله فراوانی دارد. از ابتدای فصل ۱۹-۲۰۱۸ تعداد پنالتیهای بازیکنان چپپا شروع به رشد کرد اما در مجموع فصل گذشته از عدد ۲۵ فراتر نرفت. آمار نشان میدهد از ابتدای فصل ۲۰-۲۰۱۹، یعنی زمان تغییر قوانین به بعد، چپپاها ۸۴.۷ درصد پنالتیهایشان را به گل تبدیل کردهاند و راستپاها ۷۹.۴ درصد. این آمار در نگاه اول میتواند به این دلیل باشد که بازیکنان چپپای شاغل در لیگ به طور کلی پنالتیزنهای بهتری هستند و این آمار به پای تخصصیشان ارتباطی ندارد اما بررسی تعداد پنالتیهای از دست رفته چیز دیگری میگوید. بازیکنان راستپا و چپپا به یک اندازه پنالتی را به بیرون از چارچوب فرستادهاند (۶.۱ درصد در مقابل ۶.۵) اما دروازهبانها تعداد مهار بیشتری در مقابل بازیکنان راستپا به ثبت رساندهاند (۱۴.۴ درصد در مقابل ۸.۷ درصد).
چرا مهار پنالتی راستپاها راحتتر است؟
سوال این است که چرا دروازهبانها طبق آمار در مهار پنالتی بازیکنان چپپا کار دشوارتری پیش رو دارند. علت شاید به موضوعی برگردد که در علم آمار «انتخاب وابسته به فراوانی منفی» نامیده میشود. بیشتر بازیکنان فوتبال راستپا هستند. در نتیجه دروازهبانها بیشتر با پنالتیزنان راستپا مواجه میشوند و مهارت خود در دفع ضربات را از مقابله با شلیکها و حرکات آنان میآموزند. به همین دلیل پنالتیهای بازیکنان چپپا که اندکی متفاوت نواخته میشود و سبک دیگری دارد، شانس بیشتری برای عبور از دستان سنگربانان خواهد داشت. این موضوع در پژوهشهای دانشگاهی اثبات شده که دروازهبانها در مصاف با بازیکنان راستپا بهتر از زمان رویارویی با بازیکنان چپپا مسیر حرکت توپ را حدس میزنند و این موضوع فقط مربوط به ضربات پنالتی نیست. از ابتدای فصل ۲۲-۲۰۲۱ به بعد، دروازهبانها در ۴۱ درصد پنالتیهای بازیکنان راستپا به سمت درست شیرجه زدهاند (صرف نظر از نتیجه ضربه) اما این آمار در مواجهه با بازیکنان چپپا به ۳۰ درصد سقوط میکند.
پنالتیزنها کجای دروازه را هدف قرار میدهند؟
بررسیهای آماری «اتلتیک» نشان میدهد بازیکنان راستپا و چپپا قسمتهای متفاوتی از دروازه را هدف ضربات خود قرار میدهند. از ابتدای فصل ۲۲-۲۰۲۱، بازیکنان چپپا بیش از یکسوم ضربات خود را به گوشه سمت چپ و پایین دروازه فرستادهاند اما این آمار در مورد بازیکنان راست به نصف این عدد (۱۸ درصد) کاهش پیدا میکند.
بازیکنان راستپا به طور کلی تنوع بیشتری در هدف ضربات خود دارند هرچند همچنان ربع سوم دروازه در تعداد بیشتری از پنالتیها نشانه گرفته میشود.
به نظر میرسد تا پایان فصل و با شلیک پنالتیهای بیشتر درصد موفقیت بالای ۹۰ درصدی افت پیدا کند اما پنالتیزنهای چپپا با اختلاف زیاد رکوردهای تاریخ ۳ دههای لیگ برتر را خواهند شکست.
* سجاد اجاقی
