اتفاق جالب در لیگ برتر انگلیس؛ وسط دروازه بایستید، پنالتی بگیرید!
به گزارش فوتبال ۳۶۰، در حالی که رکورد موفقیت ضربات پنالتی در تاریخ رقابتهای لیگ برتر انگلیس در حال شکسته شدن است، آمار نشان میدهد ایستادن سنگربانان در وسط دروازه میتواند موفقیت آنها برای مهار پنالتیها را ۳ برابر کند. دروازهبانهای شاغل در لیگ برتر در فصل جاری تنها موفق به مهار ۵ پنالتی شدهاند اما در مجموع ۱۵ ضربه به وسط دروازه شلیک شده و از این تعداد ۱۴ مورد به گل تبدیل شده. فصل گذشته اوضاع به همین منوال بود و فقط یک پنالتی شلیکشده به وسط دروازه تبدیل به گل نشد. این روزها در فوتبال انگلیس از هر ۱۰ پنالتی ۹ مورد به گل تبدیل میشود و باقی ماندن دروازهبان در سر جای خود میتواند احتمال مهار پنالتی را تا حد قابل توجهی بالا ببرد. باید دید با انتشار این اعداد و ارقام از طرف مراجع آماری نظیر «اوپتا»، تغییری در رویکرد سنگربانان لیگ برتر ایجاد میشود یا نه.
بهترین پنالتیزنهای تاریخ
در طول فصل ۲۴-۲۰۲۳ مجموعاً ۷۰ ضربه پنالتی به سمت دروازهها شلیک شده که از این تعداد، ۶۳ مورد (معادل ۹۰ درصد) به گل تبدیل شده. این آمار در صورت پابرجا ماندن تا پایان فصل، رکورد بیشترین درصد موفقیت پنالتی در تاریخ لیگ برتر را جابهجا خواهد کرد. با اضافه شدن VAR، پنالتیهای بیشتری در مسابقات فوتبال گرفته میشود؛ به گونهای که در فصل ۲۱-۲۰۲۰ داوران با ۱۲۵ بار اشاره به نقطه پنالتی (یک مورد در هر ۳ مسابقه) رکورد تاریخ لیگ را شکستند. در فصل جاری در هر ۳.۴ مسابقه یک بار ضربه پنالتی اعلام میشود که سومین رکورد برتر تاریخ لیگ است. از سوی دیگر درصد موفقیت پنالتیها به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرده و بخشی از آن به قوانین محدودکننده دروازهبانان برمیگردد و بخش دیگر به تمرینات مدرن و بررسیهای آماری در پیشبینی عملکرد احتمالی دروازهبان. تا پیش از فصل جاری، بیشترین درصد موفقیت پنالتی با ۸۳.۹ متعلق به فصل ۱۴-۲۰۱۳ بود. در فصل ۰۲-۲۰۰۱ این آمار تا ۶۵.۸ درصد هم پایین رفته بود. فصل گذشته آمار نسبتاً پایین ۷۴.۸ درصد به ثبت رسید اما نمودار کلی نشان میدهد به مرور زمان بازیکنها بهتر از گذشته پنالتی میزنند.
این موضوع البته کاملاً با عقل جور در میآید. کیفیت فنی فوتبال رو به پیشرفت است و پنالتی به عنوان یک کنش فردی که مولفههای کمتری در موفقیت آن دخیل هستند، بیشتر از دیگر مهارتهای فوتبالی قابل تمرین است. بازیکنان بااستعداد لیگ برتری به شکل مداوم به تمرین ضربات پنالتی میپردازند و میتوانند به خوبی جهت حرکت دروازهبانها را حدس بزنند.
گریز از مرکز
بهینهترین قسمت دروازه برای فرار از مهار پنالتی به شکل سنتی ۴ گوشه آن شناخته میشود و سنگربانان تلاش میکنند با حدس جهت شلیک ضربه و پرش بلند، راه توپ را سد کنند. این رویکرد همیشگی برای پرش اما گاهی اوقات به نتیجه معکوس منجر میشود و آمار نشان میدهد پنالتیهای شلیکشده به مرکز دروازه بیشتر از هر قسمت دیگر به گل تبدیل میشوند! در فصل ۲۴-۲۰۲۳ تا کنون مجموعاً ۱۵ ضربه پنالتی به سمت مرکز دروازه شلیک شده و از این تعداد، ۱۴ مورد به گل تبدیل شده است. تنها استثنا ضربه ماه گذشته محمد صلاح به وسط دروازه نیوکاسل بود که مارتین دوبراوکا آن را مهار کرد. در فصل گذشته هم اوضاع به همین منوال بود. از ۲۰ پنالتی با هدف مرکز دروازه، ۱۹ مورد به گل تبدیل شد و این، موفقیت ۹۵ درصدی را نشان میدهد.:درصد موفقیت کلی پنالتیها در فصل قبل کمتر از ۷۵ درصد برآورد شد. جیمز مدیسون تنها چهره بدشانس در پنالتیهای شبیه به این در فصل گذشته بود. جردن پیکفورد بعد از مسابقه گفت از رویکرد همیشگی مدیسون برای شلیک به وسط دروازه خبر داشته و فریب او را با فریب جواب داده است. به این ترتیب در این فصل، موفقیت ضربات پنالتی هنگام شلیک به مرکز نسبت به گوشهها از ۸۹.۱ درصد به ۹۳.۳ درصد افزایش پیدا کرده. فصل گذشته اختلاف شدیدتری به ثبت رسیده بود؛ ۶۹.۶ درصد هنگام شلیک به گوشهها، نسبت به ۹۵ درصد هنگام شلیک به مرکز.
پنالتیهای وابسته به دروازهبان
در ۲ فصل گذشته ۲۱.۲ درصد از پنالتیها (۳۵ مورد از ۱۶۵ پنالتی) به مرکز دروازه شلیک شده. تنها ۷ درصد از پنالتیها در این فصل توسط دروازهبانها مهار شده. چرا آنها علاقهای به ایستادن در وسط دروازه ندارند؟ اولین نکته افزایش تعداد پنالتیهای وابسته به دروازهبان است. بازیکنان ماهر به آرامی به سمت توپ حرکت میکنند و در لحظه آخر با دیدن نوع تکیه پا و سمت جهش دروازهبان، جهت شلیک خود را انتخاب میکنند. به عبارت دیگر بعضی از پنالتیها در صورت پابرجا ماندن دروازهبان به وسط دروازه زده نمیشدند. با این حال این موضوع خدشه زیادی به آمار اصلی وارد نمیکند. اکثریت قاطع پنالتیهای وابسته به دروازهبان به گوشهها زده میشود چون سنگربانان معمولاً دیر حرکت میکنند و ارسال توپ به گوشه دروازه بخت آنها برای مهار را (نسبت به شلیک به وسط) کاهش میدهد. به این ترتیب تقریباً تمام پنالتیهای شلیکشده به مرکز دروازه مستقل از دروازهبان زده شده و بررسی فریم به فریم ضربات مؤید همین نکته است. بازیکنان با اطمینان نسبی از پرش دروازهبان توپ را به مرکز میفرستند و در بیش از ۹۰ درصد از مواقع موفق میشوند.
تمام ماجرا به اینجا ختم نمیشود و بار روانی و فشار احساسی روی دروازهبانها هم آنها را از ایستادن در وسط دروازه منع میکند. گل شدن پنالتی، وقتی دروازهبان بدون شیرجه زدن در وسط ایستاده، حجم انتقادات را بالا میبرد و نظر عموم هواداران این خواهد بود که سنگربان تیم برای مهار پنالتی حتی تلاش هم نکرد و از قبل بازنده بود. حتی دروازهبانهای باتجربهای مانند جردن پیکفورد و هوگو یوریس هم چنین اتفاق تلخی را تجربه کردهاند.
پیکفورد در مقابل محمد صلاح ناکام بود اما ریاضیات، تصمیم او برای ایستادن در مرکز را تأیید میکند. مهاجم مصری لیورپول در ۲ فصل اخیر مجموعاً ۴ بار از روی نقطه پنالتی وسط دروازه را هدف قرار داده؛ بیشتر از هر بازیکن لیگ برتری دیگر. این اتفاق در جدال با برایتون هم تکرار شد و بارت فربروگن با وجود اطلاع از رویکرد خاص صلاح، ناکام ماند. با این حال شب سال نو میلادی در بر پاشنه دیگرش چرخید؛ دوبراوکا در وسط دروازه ایستاد و ضربه مهاجم لیورپول را خنثی کرد.
وسط بایستید!
از ۷۰ پنالتی شلیکشده در رقابتهای فصل جاری لیگ برتر انگلیس تنها ۲ مورد در چارچوب دروازه قرار نگرفته و این ۲ پنالتی (ارلینگ هالند در مقابل شفیلدیونایتد و داروین نونیز در برابر چلسی) هم به تیر دروازه برخورد کرده. این آمار به تنهایی و فارغ از تمام نکاتی که به آن پرداختیم، پیشرفت و بهبود عملکرد پنالتیزنها در لیگ برتر را نشان میدهد. دروازهبانها نه میتوانند جلو بیایند و نه میتوانند پشت خط بایستند. حتی یک سانتیمتر جابهجایی از چشم تیزبین دوربینهای VAR پوشیده نمیماند و شیرجه زدن برای مهار پنالتی از هر زمان دیگری در تاریخ فوتبال دشوارتر است. از سوی دیگر برای پنالتیزنها هم هدف قرار دادن مرکز دروازه از هر کار دیگری سادهتر به نظر میرسد چون احتمال خروج توپ از چارچوب دروازه هنگام شلیک به وسط، کاهش پیدا میکند. شاید وقت تغییر رویکرد دروازهبانها با ایستادنِ بیشتر در وسط دروازه فرا رسیده باشد. تمام بازیکنان لیگ برتر (هم دروازهبانها و هم پنالتیزنها) به محض انتشار این اعداد و ارقام توسط مراجع آماری از آن مطلع میشوند!
