پرونده ویژه فوتبال و المپیک؛ ساعت سوئیسیِ ناکوک!

به گزارش فوتبال 360، دومین کنگره فدراسیون جهانی فوتبال، در ژوئن 1905 تشکیل شد و درحالی که اتحادیه فوتبال کشورهای آلمان، ایتالیا، اتریش و مجارستان به عضویت فیفا درآمده بودند، کشورهای ولز، اسکاتلند و ایرلند جمعِ بریتانیایی‌های عضور فدراسیون جهانی را تکمیل کردند.
قرار بر این شد در سال 1906، تورنمنتی با حضور بهترین تیم‌های باشگاهی از تمامی کشورهای عضو برگزار شود و مسئولیت میزبانی و تدارک دیدارهای نیمه‌نهایی و نهایی آن، بر عهده سوئیس باشد. نایب رئیس سوئیسی وعده داد مسابقات به بهترین نحو برگزار خواهند شد و شخصاً جامی را برای اهدا به تیم قهرمان، آماده کرد.

عمر 2 ساله ریاست گران

برگزاری مسابقات به شرح مورد اشاره اما شکست خورد و نگرانی‌های فدراسیون جهانی، کمی بیشتر شد. هیات اجرایی این نهاد، برای یک سال دیگر در مسند قدرت باقی ماند اما هیات مدیره فرانسوی ناگهان دچار اختلافات درونی شد. گران به طور مسئولیت‌پذیرانه‌ای وظایفش را بدون کم و کاست انجام داده بود اما در نهایت پس از این شکست از مسئولیتش به عنوان ریاست فدراسیون جهانی کناره‌گیری کرد و صندلی‌اش را به معاون اولش سپرد.
بنابراین، تنها 2 سال پس از تاسیس فدراسیون جهانی، اولین رئیس این نهاد از سمتش کناره‌گیری کرده بود و انتخاب رئیس جدید، می‌توانست دردسری جدی برای فدراسیون جهانی باشد. در دوران مدیریت موقت اشنایدر سوئیسی، فیفا توانست به خوبی در برابر قوانینش سخت‌گیری به عمل آورد و جلوگیری از فعالیت رسمی یک باشگاه انگلیسی که می‌خواست بدون مجوز حرفه‌ای فیفا در مسابقات شرکت کند و همچنین دستور مطلق به اعضای فدراسیون جهانی مبنی بر عدم انجام مسابقه با تیم تازه تاسیس، باعث شد اتحادیه فوتبال انگلیس تحت تاثیر این جدیت و قانون‌مداری قرار بگیرد.

فیفا بین‌المللی می‌شود

اشنایدر در کنگره بعدی، به تاریخ 4 ژوئن 1906 توانست نظر انگلیس‌ها را جلب کند و در غیاب گران، «دنیل برلی وولفال» که تجربه‌های ارزشمندی از حضور در هیئت مدیره اتحادیه فوتبال انگلیس به دست آورده بود به عنوان دومین رئیس فیفا انتخاب شد و به مدت 14 سال، تا وثتی چشم از جهان فرو بست به عنوان شخص اول فدراسیون جهانی فعالیت کرد.
ایده برگزاری مسابقات بین‌المللی هنوز اجرایی نشده بود و تحت مدیریت وولفال، علاوه بر آنکه فوتبال در قاره سبز با بریتانیایی‌ها کمی متحدتر از قبل به نظر رسید، قوانین به سمت یکدست شدن پیش رفتند و به مرور، فیفا چهره‌ای بین‌المللی‌تر به خود گرفت. مرد انگلیسی، مقدمات برگزاری یک تورنمنت بین‌المللی را فراهم کرد و سرانجام اولین مسابقات رسمی فوتبال در المپیک با حضور 6 تیم و به میزبانی لندن 1908 برگزار شد.
باتوجه به برگزاری مسابقات تحت نظارت «اتحادیه فوتبال انگلیس»، این تورنمنت بیشتر شبیه به یک نمایش بود تا مسابقه و به این ورزش جدید، همواره با سوءظن نگاه می‌شد. در نهایتِ این مسابقات تیم بریتانیا (با نمایندگی تیم ملی فوتبال آماتور انگلیس) مدال طلای مسابقات را بر گردن آویخت، کسب مدال نقره سهم دانمارک شد و مدال برنز به هلند رسید.

آماتور یا حرفه‌ای؟

استکهلم در المپیک 1912 میزبان 11 تیم فوتبال اروپایی بود. در نهایت، مدال‌ها به همان ترتیب دوره گذشته، توزیع شد و البته شیوه برگزاری مسابقات تغییر یافت. در این میان، نگرانی‌های فیفا هنوز به قوت قبل باقی بود. بازی‌های المپیک ذاتی آماتور داشت و مشکل حضور بازیکنان حرفه‌ای در این رقابت‌ها به شدت جلب توجه می‌کرد.
درحالی که مسابقات المپیک برای بازیکنان آماتورِ تیم‌های ملی زیر پرچمِ کشورشان تدارک دیده شده بود، یک سال پس از برگزاری المپیک لندن، سِر توماس جانستون لیپتون تصمیم به برگزاری مسابقاتی به میزبانی تورین با حضور باشگاه‌های حرفه‌ای گرفت. هر باشگاه، نماینده یک کشور نام داشت و بسیاری، این تورنمنت را یکی از تاثیرگذارترین مسابقات در تاسیس جام‌جهانی فوتبال می‌دانند.
در 2 دوره برگزاری این مسابقات، اتحادیه فوتبال انگلیس از فرستادن تیم باشگاهی حرفه‌ای خودداری کرد و مسئولان فوتبال این کشور دعوت سر توماس لیپتون را رد کردند. در عوض، لیپتون با استفاده از روابط تجاری‌اش، از باشگاه آماتور «اوکلند غربی» دعوت کرد تا نماینده بریتانیا در این مسابقات باشد و در هر 2 دوره، این تیم بالاتر از نمایندگان ایتالیا، سوئیس و آلمان، عنوان قهرمانی را به نام خود زد.

این سفر، بدون بازگشت است!

کنگره فیفا قرار بود طبق اساسنامه به صورت سالیانه  تحت مدیریت وولفال برگزار شود و اصرار فدراسیون جهانی برای تحمیل قوانین مدون، در نهایت جواب داد. در این مدت، اولین بیانیه رسمی فیفا  منتشر و زبان فرانسوی به عنوان زبان رسمی این نهاد شناخته شد.
همچنین به کارگیری قوانین مبتنی بر مدل انگلیسی در تمامی دیدارها شکل اجباری یافت. تعریف مشخصی از مسابقات بین‌المللی در سطح باشگاهی و ملی شکل گرفت و افراد و نهادهای خارج از سیستم فیفا از برگزاری بازی‌ها و مسابقات با هدف سودآوری مالی امتناع کردند. سال 1909، فدراسیون جهانی فقط متشکل از اتحادیه‌های اروپایی بود اما تا سال 1913، ۴ اتحادیه خارج از قاره اروپا به فدراسیون جهانی پیوستند و این آغاز فعالیت‌های بین‌قاره‌ای فیفا بود.
سال 1914، فدراسیون جهانی فوتبال موافقت کرد مسئولیت برگزاری مسابقات فوتبال در المپیک را بر عهده گرفته و آن را تحت عنوان «مسابقات قهرمانی فوتبال جهان برای آماتورها» شناخت. ششمین دوره مسابقات المپیک در سال 1916 قرار بود به میزبانی برلین در امپراتوری آلمان به انجام برسد اما برای اولین بار در تاریخ 20 ساله این رقابت‌ها با توجه به آغاز جنگ جهانی اول برگزار نشد.
ادامه دارد...

بخش نخست پرونده ویژه فوتبال و المپیک: سفر در گذرگاه 128 ساله