بررسی آماری گلهای پشت محوطه؛ شوتهای راه دور، همچنان پرطرفدار
به گزارش فوتبال ۳۶۰، آمارهای جدید نشان میدهد بازیکنان همچنان به شلیکهای راه دور علاقه میدهند و با استناد به درصد موفقیت این شوتها در فصل جدید، همچنان آزمودن بخت با ضربات دوردست، ارزش دارد. دفاع متراکم و بستهشدن راههای نفوذ، بازیکنان را به شلیکهای پشت محوطه جریمه ناچار میکند و با اینکه بسامد این ضربات نسبت به دهههای گذشته به شدت کاهش پیدا کرده، همچنان میتوان گاه و بیگاه با شلیکهای آتشین سنگربان حریف را غافلگیر کرد. آلن شیرر، برترین گلزن تاریخ لیگ برتر انگلیس که خود در شوتهای از راه دور تخصص داشت در مقالهای تحلیلی برای رسانه «اتلتیک»، متعلق به نیویورک تایمز از اهمیت این گلها میگوید.
به عنوان یک مهاجم فوتبال همان اندازه که عبور توپ از خط برای من مهم بود، به نحوه به ثمر رسیدن گل هم اهمیت میدادم. وقتی با شلیک بینقص از فاصله ۲۵ قدم گوشه بالای دروازه را هدف قرار میدهید، احساس حاصل از آن نسبت به یک گل اتفاقی در مقابل دروازه تفاوت دارد. واکنش همتیمیها، نیمکتنشینان و سروصدای هواداران احساس متفاوتی را در ورزشگاه ایجاد میکند. همیشه ترجیح میدادم از نقاط نزدیکتر به دروازه شانس خود را امتحان کنم اما هیچوقت از شوتهای راه دور هراسی نداشتم. من ۳۳ گل از پشت محوطه جریمه به ثمر رساندم و همچنان در رده سوم مشترک در تاریخ لیگ برتر انگلیس قرار دارم.
همه قبول دارند شوتهای راه دور به هنر در حال مرگ تبدیل شده اما همچنان بازیکنانی را مشاهده میکنیم که از فاصلههای دور موفق به گلزنی میشوند. تا همینجای فصل ۱۸ گل از بیرون محوطه جریمه به ثمر رسیده و رکورد مشترک ۱۷ دوره اخیر لیگ برتر انگلیس تا پایان هفته چهارم به شمار میرود. این عدد را میتوان یک آمار زودهنگام در ابتدای فصل تلقی کرد اما در رقابتهای جام ملتهای اروپا هم شاهد اتفاق مشابهی بودیم، یکچهارم گلهای مرحله گروهی این مسابقات از بیرون محوطه جریمه به ثمر رسید. در دورانی که موقعیتهای هر تیم و هر بازیکن با مولفه «گلهای مورد انتظار» مورد ارزیابی قرار میگیرد، این آمار با آنچه از نزدیک شدن شوتها به دروازه احتیاج داریم در تضاد است. درک اینکه شلیک از نزدیکی دروازه بخت بیشتری برای گل شدن دارد به هوش بالایی احتیاج ندارد اما یک ضربالمثل قدیمی میگوید: «اگر بلیت نخریده باشید، هرگز در بختآزمایی موفق نمیشوید.»
در مقالههای اخیر نشان داده شده استفاده از آمار امید گل باعث میشود بازیکنان بیشتر از گذشته به محل شلیک شوتهای خود فکر کنند اما آمار تنها عاملی نیست که منجر به ترجیح پاس به شوت میشود. تحول تاکتیکهای فوتبال به طور کلی باعث شده شوتهای راه دور به شکل ثابت و قابل توجهی طی دهههای گذشته کاهش پیدا کند. بسیاری از تیمها بر مبنای مالکیت توپ به میدان میروند و عاقلانه است علاقهای به از دست دادن راحت و ارزان توپ نداشته باشند. بازیکنان در عوض ترجیح میدهند با پاس بیشتر و ادامه حمله در موقعیتی مناسبتر برای شوت زدن قرار بگیرند.
سوال این است؛ اگر آمار و اطلاعات ثابت کرده شوت از فاصله کمتر بهتر است، شلیکهای از راه دور تا چه حد با عقل جور درمیآید؟ آمار نشان میدهد تعداد گلهای راه دور طی سالهای اخیر دائماً در نوسان بوده و الزاماً کاهش شدید را نشان نمیدهد؛ تعداد گلهای پشت محوطه جریمه در دهه دوم قرن بیست و یکم بیشتر از الان بوده اما بیشترین عدد با ۱۹۱ گل در فصل ۰۸-۲۰۰۷ به ثبت رسیده. این عدد در فصل گذشته به ۱۴۳ رسید و کمتر از قبل است اما پایینترین آمار در تاریخ لیگ برتر به شمار نمیرود.
آمار معنادارتر اما نسبت تعداد گلهای راه دور به مجموع گلهای به ثمر رسیده در طول فصل است؛ تعداد شوتهای دوردست در شرایطی با کاهش مواجه شده که تعداد گلهای زده در مسابقات لیگ برتر انگلیس سال به سال افزایش پیدا میکند. به این ترتیب نسبت گلهای پشت محوطه جریمه دائماً در حال کاهش است و فصل گذشته تنها ۱۱ درصد گلها از راه دور به ثمر رسید؛ کمتر از هر دوره دیگر در تاریخ لیگ برتر انگلیس و تقریباً نصف نسبت ثبت شده در فصل ۰۷-۲۰۰۶. در نهایت به نظر میرسد کاهش شوتهای راه دور در مجموع به نفع تیمهای فوتبال است؛ چنانچه فصل گذشته و با به حداقل رسیدن این شوتها، رکورد ۳.۳ گل در هر مسابقه لیگ برتر انگلیس به ثبت رسید و رکورد تاریخی این رقابتها به شمار میرود. این البته به معنی بیارزش شدن شلیکهای دوردست نیست و همهچیز به طور کامل به موقعیت بستگی دارد.
یک مقاله تحقیقاتی در کنفرانس آنالیز ورزشی «امآیتی اسلوان» نشان داد گاهی اوقات شوت از پشت محوطه جریمه بیشتر از پاسهای اضافه به نفع تیم تمام میشود چون پاسهای بیشتر احتمال لو رفتن توپ و به باد رفتن موقعیت حمله را افزایش میدهد. هر اقدامی خطر مربوط به خود را به همراه دارد.
به عنوان نمونه به گل هفته گذشته هاروی بارنز در مسابقه هفته گذشته نیوکاسل دقت کنید. همزمان با اینکه او در عرض به مرکز حرکت میکند، مدافعان ولورهمپتون به سمت او نمیآیند و فضای خوبی برای شوت ایجاد میشود. او پشت کمان محوطه جریمه در موقعیت مناسبی قرار میگیرد و توپ روی پای تخصصیاش قرار دارد.
بارنز در این لحظه باید از بین شوت به سمت دروازه، پاس در عمق برای گیمارش یا پاس عرضی به جیکوب مورفی دست به انتخاب بزند اما هر ۲ گزینه در دسترس او برای پاس در منطقه قرمز خط آفساید قرار دارند و پاس به آنها حتی اگر با موفقیت به مقصد برسد و در نهایت به گل تبدیل شود با خطر بالا رفتن پرچم روبهروست.
گل دیدنی بارنز البته به مراتب با شلیک استثنایی جان دوران در مصاف استونویلا و اورتون تفاوت داشت. وقتی او صاحب توپ شد با خود میگفتیم قطعاً از آن فاصله اقدام به شوت نمیکند. دفاع اورتون سر و شکل منظمی داشت و ۲ گزینه مناسب برای پاس در عمق حضور داشتند؛ مورگان راجرز و اولی واتکیتز. دوران اما تنها یک چیز در ذهن خود داشت و با حداکثر قدرت توپ را با کات زیاد و به شکلی خاص روانه دروازه کرد.
بازیکنان سطح بالا در جلسات تمرینی برای شوتهای راه دور تلاش میکنند و به همین دلیل در حین مسابقه برای فرصتهایی که از راه میرسد، آماده هستند. تکنیکهای متفاوتی برای کار روی ضربات راه دور به توپ وجود دارد.
