بحران مترجم در اردوی پرسپولیس؛ کارتال چه می‌گوید، ما چه می‌شنویم!

به گزارش فوتبال 360، انتخاب اسماعیل کارتال برای سکانداری هدایت پرسپولیس، همزمان با حضور مترجمی کنار او برای انتقال هرچه بهتر پیام‌های سرمربی به اعضای تیم و اصحاب رسانه بود. مترجمی به نام سیامک تقی‌زاده که در ظاهر، به خوبی از پسِ ایفای نقش حرفه‌ای خود بر می‌آمد و اصول ابتدایی ترجمه را نیز رعایت می‌کرد.

فاش شدن برخی اظهارنظرهای شخصی در فضای مجازی که صدالبته هیچ واکنش رسمی را به همراه نداشت، ناگهان شرایط اردوی پرسپولیس را متشنج کرد و هواداران این تیم خواستار اخراج مترجمی شدند که سابقه هواداری از تیم رقیب، استقلال را داشته است. به همین سبب، باشگاه پرسپولیس تصمیمی شاید احساسی گرفت و مترجمی کهنه‌کار در فوتبال ایران را کنار اسماعیل کارتال قرار داد.

انتخاب باشگاه پرسپولیس برای برون رفت از بحران، حضور ناصر صادقی به‌عنوان دومین مترجم اسماعیل کارتال بود. فوتبالیست سابق که پیش‌تر سابقه حضور در کادر فنی مصطفی دنیزلی را هم در پرسپولیس و تراکتور در کارنامه داشت. صدالبته که ارتباط دادن مستقیم نتایج تیم به حضور مترجم‌های متفاوت کنار کارتال، هم به دور از اصول حرفه‌ای و هم غیرمنطقی است اما نمی‌توان از اهمیت تسلط مترجم بر تاکتیک‌های روز فوتبال جهان برای انتقال پیام سرمربی به بازیکنان در تمرین چشم پوشید.

در دیدار مقابل چادرملو اردکان نیز در اتفاقی جالب توجه، سیامک تقی‌زاده همراه با تیم به یزد سفر کرد اما بازی را از روی سکوها دنبال کرد و نه در کنار سرمربی روی نیمکت. اتفاقی که به نوبه خود جالب توجه به نظر می‌رسد و اکنون تیم پرسپولیس، 2 مترجم برای کارتال دارد! یکی در تمرینات تیم با بازیکنان صحبت می‌کند اما در بازی‌ها کنار دست کارتال حضور ندارد و دیگری که روی نیمکت می‌نشیند، جز ارتباط با خبرنگاران در کنفرانس‌های خبری وظیفه‌ای بر دوش خود نمی‌بیند. ارتباطی که گاهی نیز جنبه فکاهی به خود می‌گیرد!

در کنفرانس خبری پیش از بازی با ملوان، ناصر صادقی در ترجمه صحبت‌های کارتال مبنی بر چگونگی انتخاب ترکیب تیم، از جمله‌ای عجیب استفاده کرد و در ادامه نیز با لبخندی معنادار، کنفرانس خبری را تحت تاثیر قرار داد. «من دارم تلاش می‌کنم که این موقعیت رو واسه بازیکنام که بازیکنا بفهمن فوتبال خوب ... چیه!» و «هر تیمی که ساکت باشد، به نظر میاد آخرش خوب تموم میشه!» نیز از دیگر جمله‌های ترجمه شده توسط مترجم کارتال بودند!

در بازی با ملوان نیز بار دیگر ناصر صادقی کنار کارتال ایستاد و خبری از سیامک تقی‌زاده کنار زمین نبود! در تمرین‌ها و همزمان با حضور در رختکن بین دو نیمه نیز بعید است ناصر صادقی صحبت‌های فنی کارتال را به بازیکنان انتقال دهد! اما چرا باشگاه پرسپولیس در این زمینه، با جدیت نسبت به انتخاب یک مترجم تصمیم نگرفته است؟!

موضوعی که شایعه ترس باشگاه از واکنش هواداران به بازگشت سیامک تقی‌زاده را قوت می‌بخشد. اظهار نظر درباره تفاوت تاثیر حضور 2 مترجم متفاوت در کنار اسماعیل کارتال بر کیفیت فنی بازی پرسپولیس، مقوله‌ای بس پیچیده و نه‌چندان بر مبنای منطق است اما با مرور کنفرانس خبری‌های اسماعیل کارتال در زمان حضور 2 مترجم متفاوت، می‌توان تفاوت کیفیت انتقال صحبت‌های سرمربی به اصحاب رسانه یا بازیکنان تیم را سنجید.

سیامک تقی‌زاده به‌عنوان اولین مترجم کارتال در فوتبال ایران، در بازی‌ها مقابل فولاد، الهلال سعودی، گل‌گهر سیرجان، سپاهان، النصر و آلومینیوم اراک کنار سرمربی ترکیه‌ای پرسپولیس نشست و پس از آن، اسماعیل کارتال در نبرد با تیم‌های استقلال، چادرملو اردکان و ملوان، از ناصر صادقی به‌عنوان مترجم بهره برد.

در این میان، کنفرانس مطبوعاتی سرمربی پرسپولیس برای توصیف شرایط تیمش پس از شهرآورد تهران نیز برگزار شد که اشتباه ناخواسته ناصر صادقی در انتقال مطلب، توجه همه را به خود جلب کرد. در آن کنفرانس مطبوعاتی که به درخواست اسماعیل کارتال برای توضیح پروژه‌اش در باشگاه پرسپولیس برگزارمی‌شد و سرمربی تیم به تکرار از قصد خود مبنی بر «رفع سوءتفاهم‌های ایجاد شده برای خبرنگاران» سخن می‌گفت، ناصر صادقی در بحبوحه ترجمه صحبت‌های سرمربی از این جمله استفاده کرد: «می‌خواهم که هم جام حذفی و هم لیگ را با قهرمانی به پایان برسانم! آرزوش اینه!»

این صحبت در شرایطی مطرح شد که پرسپولیس پیش‌تر با قبول شکست مقابل سپاهان، از گردونه رقابت‌های جام حذفی کنار رفته بود! کارتال در آن جمله «Şampiyonluk dalı kupaları ve sezonları bitirmek istiyoruz»، از قصد تیم برای درو کردن جام‌ها و افتخارات در آینده صحبت می‌کند اما مترجم از رویای قهرمانی در جام حذفی این فصل سخن به میان آورده است.

همزمان، استفاده مترجم از عباراتی چون «منظورش اینه که...»، «می‌خواد بگه...»، «باهاش صحبت کرده که...»، «تکرار می‌کنه که...» و... نه‌تنها حرفه‌ای نیست که در انتقال پیام صحبت‌های سرمربی نیز شکاف ایجاد می‌کند. مترجم هرگز نباید در ترجمه، صحبت‌های صاحب سخن را به‌عنوان و با ضمیر «سوم شخص» منتقل کند.

همچنین استفاده از عباراتی چون «راست می‌گه!» و «آرزوش اینه!» در ترجمه صحبت‌های سرمربی نیز در نوع خود جالب توجه است.

سیامک تقی‌زاده نیز به‌عنوان مترجم، صدالبته بی‌اشتباه نبود و جمله «Bizde onlara üç beş antrenmanda bakıyoruz» تحت عنوان «برخی بازیکنان آکادمی را در 3 یا 4 جلسه تمرینی تحت نظر می‌گیریم!» را به اشتباه «برای هر تمرین، 3 یا 4 بازیکن آکادمی صدا می‌کنیم تا با ما تمرین کنند!» ترجمه کرد. (لازم به ذکر است در زبان ترکی استانبولی، توالی استفاده از اعداد در مثال‌های مشابه 3 یا 5 می‌باشد که به درستی این جمله با فرهنگ واژگان فارسی مطابقت داده شده و از 4 یا 5 استفاده شده است).

دیگر نکته مثبت و جالب توجه در ترجمه‌های سیامک تقی‌زاده با صرف‌نظر از ایرادهای جزئی، عدم بر هم زدن تمرکز سرمربی است که این مهم به تکرار در انجام ماموریت ترجمه توسط ناصر صادقی رخ می‌دهد و گاهی عصبانیت اسماعیل کارتال را نیز بر چهره‌اش هویدا می‌کند. عدم پایبندی به اصول ترجمه توسط مترجم دوم در کنفرانس‌های خبری نیز از شدت تکرار، ظاهراً امری عادی می‌نماید!

در ترجمه صحبت‌های مربی، صرف‌نظر از به کار بردن واژگان عجیب و نامفهوم در زبان فارسی، ناصر صادقی هر از چند گاهی پیش از پایان یک جمله از صحبت‌های سرمربی اقدام به ترجمه می‌کند که همین مهم، هم باعث اضطراب و عصبانیت سرمربی می‌شود و هم باعث «پیش‌بینی جمله‌های سرمربی پیش از ادای واژگان» و حدس واژگانی است که هنوز به زبان سرمربی نیامده‌اند! استفاده بیش از اندازه مترجم از واژه «چیز» در ترجمه صحبت‌های سرمربی نیز نقطه ضعف دیگری است.

پس از نخستین روزهای حضور ناصر صادقی به‌عنوان مترجم در کنار تیم، درحالی که سرخ‌پوشان شهرآورد تهران را با پیروزی به پایان رسانده بودند، سروش رفیعی از تغییر مترجم ابراز تاسف کرد که همین مهم، اعتراض هواداران پرسپولیس به صحبت‌های سروش را در پی داشت. با بررسی ترجمه صحبت‌های فنی سرمربی در کنفرانس‌های اخیر اما می‌توان به صراحت از عدم توجه مترجم دوم به مسائل روز تاکتیکی فوتبال پرده برداشت.

هرچند اخباری مبنی بر اخذ مدرک مربی‌گری توسط صادقی در سال‌های گذشته به گوش می‌رسد.

در این میان تفاوت دو مترجم از حیث احاطه بر مسائل تاکتیکی هویداست اما هیچ یک از مترجم‌ها در این زمینه بی‌نقص عمل نکرده‌اند. نمونه آن، ترجمه «به‌اجبار از بازیکنان تخصصی در پست شماره 8 و 10 به‌عنوان وینگر استفاده می‌کنم!» در صحبت‌های کارتال توسط سیامک تقی‌زاده است. مترجم به‌جای ترجمه «پست شماره 8» از پست «شماره 6» بهره می‌برد.

در ترجمه ناصر صادقی اما زمانی که سرمربی از قصد تیمش برای پیاده کردن تاکتیک «Kaos Futbolu» صحبت به میان می‌آورد، مترجم به گفتن جمله «ما برای فوتبال به زمین می‌آییم! کارِ خودمان را انجام می‌دهیم و نمی‌خواهیم توی ماجرای خرابِ زمین را فکر کنیم!» بسنده کرده است!

جدای از جمله‌بندی عجیب در بخش پایانی جمله، منظور سرمربی از تاکتیک مذکور شرایطی است که جملگی بازیکنان تیم به جز دروازه‌بان، پست مشخص و از پیش تعیین شده در جریان حمله یا دفاع تیم ندارند و به صورت انعطاف‌پذیر در زمین مسابقه جابه‌جا خواهند شد. شرایطی که همزمان با نزدیک شدن توپ به دروازه تیم الف، جملگی بازیکنان تیم الف را مهاجم و جملگی بازیکنان تیم ب را مدافع می‌بیند.

در این تاکتیک که پیاده شدنش به بدن‌های آماده و بازیکنان فیزیکی نیاز دارد، ممکن است به تکرار یکی از مدافعان میانی تیم در کناره نیمه زمین حریف، به قصد شکستن خط دفاعی تیم مقابل اقدام به ارسال پاس کند یا یکی از مهاجم‌های تیم، پشت محوطه جریمه خودی برای بازپس‌گیری توپ از هافبک تهاجمی حریف وارد درگیری فیزیکی شود.

ناصر صادقی در یک جمله به جای «غیر ممکن» یا «محال» از واژه «ایمکان‌سیز» «İmkansız» در ترجمه صحبت‌های سرمربی استفاده می‌کند و در جمله‌ای به جای ترجمه «بازیکنان تشنه یادگیری هستند!» از واژه «گشنه» بهره برده است! همین مهم، نه نشان از عدم آشنایی به زبان ترکی دارد بلکه دلیلی بر عدم وجود تمرکز همزمان با ترجمه صحبت‌های سرمربی است.

او به تکرار برخی جمله‌ها در صحبت‌های سرمربی را ترجمه نمی‌کند و گاهی نیز به جای سرمربی، متفاوت با پاسخ او به خبرنگاران پاسخ اصحاب رسانه را می‌دهد! اتفاقی که باید آن را «افزودن نظر شخصی به صحبت‌های سرمربی» عنوان داد. مثال این مهم، جایی است که سرمربی تیم می‌گوید «تیم حریف جز ارسال پاس‌های بلند و تلاش برای بازپس‌گیری توپ از تیم ما، تاکتیکی در زمین پیاده نکرد».

و مترجم از جمله «مجبور شدن از سمت راست بیان که ما اینها رو می‌دونستیم! تنها کاری که می‌کردن پاس بلند سمت راست می‌دادن از اون‌وَر، منظورش رامینه!» استفاده کرده است؛ بدون آنکه در جمله‌های کارتال اشاره‌ای به «سمت راست» میدان شده یا نامی از «رامین رضاییان» به میان آمده باشد.

در جمله‌ای دیگر زمانی که سرمربی تیم، پیروزی مقابل استقلال را به «هواداران پرسپولیس» تقدیم می‌کند، عدم پایبندی به ترجمه صحیح جمله‌های سرمربی، این گمان را به وجود آورده که اسماعیل کارتال فتح شهرآورد را به «هواداران شخصِ خود» تقدیم کرده است!

در مقطع متفاوتی، سرمربی پرسپولیس با استفاده از جمله «Kıl payı ofsayttan döndü» می‌گوید: «گلی به ثمر رساندیم که میلی‌متری آفساید اعلام شد» و مترجم اینگونه ترجمه می‌کند: «یه دونه گل زدیم که حالا... یعنی چندتا توپی که باید گل می‌شد، نشد، برگشت!»

استفاده از جمله «تیمِ حریف حالا هرچی بوده!» زمانی که کارتال از «سرسختی چادرملو و دشواری مصاف با این تیم» صحبت به میان می‌آورد نیز در نوع خود جالب توجه است.  

به هر حال، ناصر صادقی که خود روزگاری در فوتبال ترکیه پا به توپ بوده و سابقه همکاری با مصطفی دنیزلی را در فوتبال ایران داشته است، این روزها از تمرکز کافی برای انجام وظیفه برخوردار نیست و در اوج حساسیت حضور تیم در کورس قهرمانی، بحران عجیبی برای حضور مترجم تیم در اردوگاه سرخ‌پوشان به وجود آمده است.