مقدماتی جام‌جهانی 1978، نخستین صعود ایران؛ خفگی در بوینس‌آیرس

به گزارش فوتبال 360، حضور زئیر در جام‌جهانی 1974، یکی از جالب‌توجه‌ترین اتفاق‌های تاریخ جام‌جهانی را رقم زد. این کشور پس از تجربه حضور در جام‌جهانی، نه اجازه حضور در جام ملت‌های آفریقا را به دست آورد و نه موفق شد در مقدماتی جام‌جهانی 1978 بخت‌آزمایی کند.
شکست 9 بر صفر تیم تازه‌وارد آفریقایی مقابل یوگسلاوی که تحت تاثیر تهدیدهای سیاسی بود، رکورد سنگین‌ترین شکست تاریخ جام‌جهانی را شکست. بااین‌حال اما بازیکنان تاریخ‌ساز تیم ملی زئیر از حضور در مسابقات مقدماتی جام‌جهانی 1978 به دستور ژنرال موبوتو محروم شدند و هرگز شانس صعود دوباره به جام‌جهانی را به دست نیاوردند.

حسرت انگلیس 12 ساله می‌شود

یکی از تیم‌هایی که بدون حضور در دور مقدماتی سهمیه رقابت در جام‌جهانی 1978 را به دست می‌آورد، آلمان غربی بود. تیم تحت هدایت هلموت شون، خداحافظی بکن‌باوئر را تاب نیاورد و در مسیر دفاع از عنوان قهرمانی، بدون حضور «قیصر» به جز مقابل مکزیک موفق به کسب پیروزی نشد. 
برای نخستین بار در تاریخ، تعداد تیم‌های حاضر در دور مقدماتی جام‌جهانی از مرز صد عبور کرد و این مهم نشان می‌داد از تیم‌های حاضر در مسابقات مقدماتی، 86 کشور شانس صعود را از دست می‌دادند. یکی از این 86 کشور، انگلیس بود. «سه‌شیر» تحت هدایت ران گرینوود پس از تحمل حواشی فراوان، سهمیه حضور در جام‌جهانی را به سبب تفاضل گل کم‌تر نسبت به ایتالیا از دست داد تا حسرت عدم حضور انگلیس در جام‌جهانی، 12 ساله شود!

خون روی تیرک‌ها

میزبانی از جام‌جهانی 1978 به آرژانتین پیشکش شد و در دیکتاتوری ژنرال خورخه رافائل ویدلا، «رد خون روی تیرک‌ها» این دوره از برگزاری مسابقات را تحت تاثیر قرار داد. آرژانتین برای نخستین بار در تاریخش، درحالی که رقبای دیرینه، اروگوئه و برزیل در مجموع 5 قهرمانی جهان را تجربه کرده بودند به جام زرین دست یافت.
نخستین قهرمانی تاریخ آرژانتین در جام‌جهانی را اما مردم این کشور به جز در آمار و ارقام به خاطر نسپرده‌اند. آرژانتین در مسیر نخستین قهرمانی تاریخش در جام‌جهانی، فرانسه با حضور میشل پلاتینی جوان را شکست داد، پرو را در هم کوبید، برزیل پرافتخار را متوقف کرد و در واپسین گام نفس هلند را گرفت. هیچ‌یک از این پیروزی‌ها اما «غمِ مادران میدان مایو» را تسلی نبخشید.
آرژانتین قهرمان جهان شده بود اما کمتر کسی به این قهرمانی اهمیت می‌داد. آن سال‌ها فوتبال در این کشور در اولویت قرار نداشت. در چند کیلومتری ورزشگاه اصلی برگزاری مسابقات، استادیوم ریورپلاته در بوینس‌آیرس، زندان‌ها و اتاق‌های شکنجه وجود داشت.  تماشاگران در ورزشگاه فریاد شادی از بابت پیروزی‌های «آلبی‌سلسته» سرمی‌دادند و چند صد متر آن‌طرف‌تر، زندانیان شکنجه می‌شدند و هزاران خانواده هنوز در جست‌وجوی عزیزان ناپدیدشده‌شان بودند.

نخستین حضور تاریخ ایران و تونس

سال 1978، ایران و تونس برای نخستین مرتبه در تاریخشان حضور در جام‌جهانی را تجربه کردند. ایران در سال 1978، هت‌تریک قهرمانی آسیا را پشت سر گذاشته بود و در اوج قدرت‌نمایی به میهمانی آرژانتین رفت. تونس بزرگ‌ترین افتخارش را نایب قهرمانی در جام ملت‌های آفریقا 1965 می‌دید.
تونس در مسیر کسب سهمیه، مراکش را به لطف ضربات پنالتی شکست داد، الجزایر و گینه را  از سد راه کنار زد و جلوتر از مصر و نیجریه، تک بلیت آفریقایی سفر به آرژانتین را به چنگ آورد. تیمی که نه با قهرمان آفریقا (غنا) در مسابقات مقدماتی روبه‌رو شده بود و نه حتی با نایب قهرمان آفریقا (اوگاندا) در دور نهایی مقابل مکزیک به پیروزی رسید و از مدافع عنوان قهرمانی مساوی گرفت. شکست با کمینه اختلاف از لهستان اما رویای صعود تونس از دور گروهی را بر باد داد. 

قهرمان بی‌رقیب آسیا در جام‌جهانی

در قاره آسیا  ماجرا متفاوت پیش رفت. کره‌شمالی در اعتراض به شرکت رژیم صهیونیستی در مسابقات از حضور در مقدماتی جام‌جهانی 1978 انصراف داد.  رژیم صهیونیستی پیش از این سال 1974 کنفدراسیون فوتبال آسیا را ترک کرده بود اما در مسابقات مقدماتی جام‌جهانی 1978 با آسیایی‌ها به رقابت پرداخت.
 صدالبته ویتنام هم از حضور در مسابقات عاجز مانده بود و در نتیجه، تک سهمیه قاره آسیا و اقیانوسیه از میان 21 تیم حاضر، به ایران رسید؛ تیمی که در مسیر نخستین حضور در جام‌جهانی، عربستان سعودی را در تهران و ریاض با 2 شکست پیاپی مواجه کرد و بدون شکست در 12 دیدار از جمله مقابل کره‌جنوبی، استرالیا و کویت مسافر بوئنوس‌آیرس شد.
وقتی ایران برای نخستین مرتبه به جام‌جهانی رسید، استقلال هیچ یک از کشورهای قطر، امارات متحده عربی و بحرین از 7 سال تجاوز نمی‌کرد. تیم ملی ایران در نخستین تجربه حضور در جام‌جهانی صرفاً از اسکاتلند امتیاز گرفت و شاگردان حشمت مهاجرانی با قبول شکست مقابل تیم‌های پرو و هلند به خانه بازگشتند.
به‌دنبال پایان جام‌جهانی 1978، حمله عراق به مرزهای کشور، شانس حضور در 2 جام‌جهانی بعدی را از ایران می‌گرفت...