بازگشت موقت به لیگ 18 تیمی؛ روایت 56 سال تغییر در فرمت لیگ ایران

به گزارش فوتبال 360، تعداد تیمهای حاضر در سطح اول لیگ فوتبال ایران در طول تاریخ پرنوسان بوده و از لیگ 8 تیمی تا 24 تیمی تجربه کرده است. پس از آزمون و خطا کردن مدلها و تعداد تیم متفاوت، ظاهرا لیگ 16 تیمی ایده‌آل‌ترین حالت برای برگزاری لیگ در ایران است و از فصل 93-1392 با این تعداد تیم دنبال شد. این بیشترین تعداد فصلی است که تعداد تیمهای لیگ در تاریخ ایران ثابت باقی مانده است. با توجه به وقوع جنگ و نیمه کاره ماندن لیگ، قرار شد که فصل بعد لیگ با 18 تیم برگزار شود و پس از آن دوباره به حالت 16 تیمی بر خواهد گشت. در طول تاریخ لیگ 16 تیمی، متدوال‌ترین نحوه برگزاری مسابقات بوده است. به بهانه تغییر تعداد تیمهای لیگ، نحوه برگزاری لیگ در طول تاریخ مرور شده است. 

اولین تجربه لیگ در جام منطقه‌ای

اولین تجربه لیگ در فوتبال ایران در سال 1349 بود البته بازیها به صورت رفت و برگشت برگزار نشد و بیشتر از آنکه شکل لیگ باشد بیشتر شبیه یک تورنمت بود. مسابقات در 2 گروه 4 تیمی آغاز شد و 2 تیم برتر هر گروه به مرحله نیمه‌نهایی رفتند. دومین دوره جام منطقه‌ای ابتدا در 4 منطقه به عنوان مرحله مقدماتی برگزار شد که از هر منطقه 2 تیم به مرحله پایانی راه یافتند و 8 تیم به صورت رفت و برگشت لیگ را برگزار کردند.

روزهای پرثبات در لیگ تخت جمشید

پس از یک سال وقفه در برگزاری لیگ، از سال 1352، لیگ تخت جمشید آغاز شد. 2 دوره نخست این مسابقات با 12 تیم پیگیری شد. پس از آن 4 فصل، جام تخت جمشید با 16 تیم دنبال شد که دوره ششم مسابقات با وقوع انقلاب نیمه کاره باقی ماند.

لیگ قدس در شرایط جنگی

پس از انقلاب، چند سالی طول کشید تا مسابقات باشگاهی سروشکلی پیدا کند ولی آغاز جنگ مانع از برگزاری لیگ به صورت کشوری شد و رقابت باشگاهی تنها در هر شهر برگزار می‌شد. از سال 1364 با تصمیم مسئولان فدراسیون رقابتی تحت عنوان لیگ قدس آغاز شد که در آن تیمهای منتخب هر استان با هم روبه رو شدند که تیمهای تهران الف و اصفهان قهرمان این مسابقات شدند. پس از 4 دوره برگزاری این رقابت، جنگ به پایان رسید و اولین دوره رقابت باشگاهی کشور تحت عنوان لیگ قدس در سال 69-1368 با حضور 22 تیم در 2 گروه 11 تیمی برگزار شد.

آزمون و خطاهای پرتکرار در جام آزادگان

پس از پایان جنگ و رد و بدل شدن اسرای جنگی، رقابتهای لیگ به احترام افراد آزاد شده، جام آزادگان نام گرفت و برگزاری لیگ قدس به پایان رسید. جام آزادگان محلی بود برای آزمون و خطاهای پرتکرار فدراسیون فوتبال. اولین دوره جام آزادگان در سال 1370 با 12 تیم آغاز شد. دوره بعد این رقابت با 16 تیم دنبال شد. برای فصل بعد، فدراسیون فوتبال تصمیم گرفت برای هر استان سهمیه تعیین کند و نمایندگان هر استان از طریق سوپرجام استان مشخص شود و همین مساله باعث سقوط استقلال به لیگ دسته 3 شد و این تیم جایی در لیگی که با 14 تیم در یک گروه برگزار شد نداشت. در فصل بعد هم مکانیزم حضور در لیگ با استفاده از سوپرجام بود با این تفاوت که لیگ با 24 تیم در 2 گروه برگزار شد و لیگ بیشترین تعداد تیم تاریخ را در سال 1373 تجربه کرد. پس از آن فصل لیگ دیگر هیچ وقت به صورت 2 گروهی برنگشت و بعد از آنکه 4 دوره لیگ به صورت 16 تیمی دنبال شد، 2 فصل آخر جام آزادگان با 14 تیم و 12 تیم به انجام رسید.

آغاز حرفه‌ای شدن

از سال 1380، لیگ به صورت حرفه‌ای درآمد و با عنوان لیگ برتر برگزار شد. اولین دوره لیگ برتر 14 تیمی بود و تا 3 دوره با این تعداد تیم ادامه پیدا کرد. پس از آن 3 فصل تعداد تیمهای لیگ 16 تیم بود. از هفتمین دوره لیگ برتر تا لیگ دوازدهم، مسابقات با شرکت 18 تیم دنبال شد ولی پس از آن مشخص شد که فوتبال باشگاهی ایران کشش لیگ 18 تیمی را ندارد و دوباره لیگ به شرایطی 16 تیمی برگشت وضعیتی که فصل قبل به همین منوال پیگیری شد.