از رئیس جمهور کره تا رئیس جمهور ایران؛ لی جائه میونگ کجا، پزشکیان کجا؟

به گزارش فوتبال 360، بازگشت تیم ملی فوتبال به ایران با واکنش‌های متعددی روبرو شده است. ایران در حالی که در گروه تقریبا ساده‌ای قرار گرفته بود نتوانست حتی در بین تیم‌های برتر سوم گروه‌های مختلف قرار بگیرد. نتیجه شد آنکه از صعود به جمع 32 تیم برتر این رقابت‌ها بازماند. این ناکامی در شرایطی رقم خورد که در ادوار گذشته، تعداد تیم‌های حاضر در جام جهانی 32 تیم بود. در این دوره، با توجه به افزایش تیم‌ها به 48 تیم، تصور می‌شد ایران کار ساده‌ای برای صعود از مرحله گروهی داشته باشد؛ به ویژه آنکه در این گروه، ضعیف‌ترین تیم حاضر در جام جهانی، یعنی نیوزیلند، هم حاضر بود. نهایتا ولی تفکرات حاکم بر تیم ملی به نقطه‌ای که باید نرسید تا ایران در سریع‌ترین حالت ممکن، با جام جهانی وداع کند.

استقبال برای کدام دستاورد؟

ناکامی در صعود ایران به مرحله حذفی جام جهانی موجی از انتقادات را به همراه داشت؛ با این وجود، فدراسیون فوتبال و تعدادی از مسئولان ذی‌ربط در اقدامی بحث‌برانگیز تصمیم به راه‌اندازی مراسم استقبال از بازیکنان تیم ملی در فرودگاه گرفتند. این تصمیم به قدر کافی شوکه‌کننده بود؛ به ویژه آنکه در طرح فراخوان از کلمه «قهرمان» برای بازیکنان و اعضای کادرفنی تیم ملی ایران استفاده شده بود. البته که می‌شد حدس زد با توجه به رویه سابقه فدراسیون، این بار هم از «هیچ» دستاوردسازی شود تا مدیران و مسئولان فدراسیون فوتبال ایران که رسما در انجام صحیح و درست وظایف‌شان در ماه و سال‌های اخیر کوتاهی کرده‌ بودند، از تیغ تیر انتقادات در امان بمانند. هرچند که این نمایش خبرساز هم مطابق میل آن‌ها پیش نرفت و سیل انتقادات از برپایی مراسم استقبال برای تیمی که توان صعود از مرحله گروهی جام جهانی 48 تیمی را هم نداشته، گسیل شد.

با خودمان چه می‌کنیم؟

ایران یکی از تیم‌های خوش‌رنکینگ فیفا بود که در همان مرحله گروهی از رقابت‌ها کنار رفت. به غیر از تیم ملی، کره‌جنوبی هم چنین بود. تفاوت بزرگ اما در رفتار با مسئولان فدراسیون فوتبال کره، سرمربی و بازیکنان این تیم با رفتاری بود که با مجموعه ایرانی شد. در کره جنوبی، رئیس جمهور این کشور به شدت به فدراسیون فوتبال و سرمربی تیم ملی این کشور تاخت. لی جائه میونگ در شبکه اجتماعی X، به تندترین لحن ممکن دست به انتقاد زد و نوشت: «در مواجهه با این نتیجه غیرمنتظره، فراتر از سردرگمی، احساس پوچی عمیقی می‌کنم. در نهایت، بار دیگر ثابت شد که انسان‌ها در قلب هر تغییری قرار دارند. وقتی رفیق‌بازی و دسته‌بندی‌ها بر شایستگی ترجیح داده می‌شوند و افراد بی‌کفایت در پست‌های مدیریتی منصوب می‌گردند، بروز چنین نتیجه‌ای تقریباً اجتناب‌ناپذیر است. شکست در مسیر این جام جهانی که شهروندان را با حسی از ناامیدی و خلاء رها کرد، به وضوح نتیجه یک شکست سازمانی و انتخاب‌های غلط در انتصابات است. من صمیمانه از مردم به خاطر ناامیدی عمیقی که این نتیجه غیرقابل‌قبول ایجاد کرده، عذرخواهی می‌کنم. ما به سرعت ساختار مدیریت ورزشی را اصلاح خواهیم کرد تا دیگر شاهد تکرار چنین اتفاقاتی نباشیم.»

جالب است در ایران، در سطح مقامات سیاسی هم در تلاشی آشکار برای ندیدن واقعیت موجود، سعی بر تعریف و تمجید از این تیم ملی و نتایجش در جام جهانی شد؛ رویه‌ای که مشخصا مانع از ایجاد اصلاحات ساختاری و بنیادی در فوتبال و رشد و ارتقای آن خواهد شد. در ایران نه رئیس فدارسیون و سرمربی‌اش عذرخواهی کردند (برعکس ژست قهرمان‌ها را گرفتند) نه رئیس‌جمهور حاضر شد کوچکترین اعتراضی به این رویه داشته باشد.

پزشکیان ورزش قهرمانی با همگانی را اشتباه گرفته است؟

پس از نتایج تیم ملی در جام جهانی، پیام چهره‌های سیاسی که غالبا بوی حمایت و شعارزدگی می‌داد در شبکه‌های مختلف مجازی مخابره شد. تازه‌ترین آن‌ها هم مربوط به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، است که در پیامی کوتاه به مجموعه تیم ملی خداقوت گفته و نوشته: «تلاش و مبارزه با تمام وجود و تا آخرین لحظه، مهم‌تر از پیروزی است». این بخشِ نخست پیام پزشکیان پس از حذف تیم ملی از جام جهانی است. مورد عجیب اینکه در مقام مقایسه با رفتار رئیس‌جمهور کره جنوبی، مشخص است پزشکیان نارضایتی نداشته و اصلا هم برایش مهم نبوده که چقدر هزینه برای آماده‌سازی این تیم جهت حضور در جام جهانی صورت گرفته؛ همان‌طور که احتمالا اصلا برایش اهمیت ندارد که امیر قلعه‌نویی به تنهایی پاداش 140 میلیارد تومانی برای بردن این تیم به جام جهانی، آن‌هم در شرایطی که سهمیه آسیا 8.5 بوده، دریافت کرده است. 

در سطحی بالاتر اما مشخص است نگاهی که مسعود پزشکیان به ماجرای تیم ملی دارد، نه یک نگاه ورزش قهرمانی، بلکه نگاهی آمیخته با ورزش همگانی است. در نگاه دوم، هدف سلامتی است و در نگاه نخست، هدف قهرمانی. اصولا این پرسش الان باید مطرح شود که اگر «پیروزی» مهم نبوده، چرا هزینه‌های چند ده میلیون دلاری برای تیم ملی شده و اصلا چرا تیم‌های ملی باید در سطوح حرفه‌ای به میدان بروند؟ پس، ترویج ورزش قهرمانی، ارتقای سطح حرفه‌ای و در نگاهی وسیع‌تر «ورزش قوی، ایران قوی» چه می‌شود؟ اینجا تفاوت عمده نگاه رئیس‌جمهور کره به فوتبال حرفه‌ای با نگاه مسعود پزشکیان مشخص می‌شود.

رویکرد تحولی؛ آیا پزشکیان دست به کار می‌شود؟

مطالبی که در بالا عنوان شد مربوط به جمله اول پیام رئیس‌جمهور ایران در پی حذف تیم ملی است. او در ادامه یک جمله کوتاه دیگر هم نوشته که می‌تواند حاوی اخبار مهمی باشد. «کار علمی، حفظ روحیه، رویکرد تحولی و انگیزه بالا، شرط پیروزی در آینده است». اصولا بخش دوم این پیام کمی امیدوارکننده است. مسعود پزشکیان ظاهرا مسیر آینده فوتبال ملی ایران را ترسیم کرده و رویکرد تحولی را لازمه آن دانسته است. این بدان معنی است که احتمالا رئیس‌جمهور و مجموعه همراه آن پی برده‌اند با مهدی تاج و امیر قلعه‌نویی نمی‌توان افق چندان روشنی برای این فوتبال ترسیم کرد. اگر این برداشت از رویکرد تحولی پزشکیان درست باشد، سوال دیگری از راه می‌رسد: آیا تغییرات در فوتبال ایران از راه می‌رسند؟