شکارچی در لباس عابر؛ مینیمالیسم فوتبالی به سبک لئو
به گزارش فوتبال ۳۶۰، پیروزی ۳ بر ۲ و بازگشت احساسی آرژانتین مقابل مصر در مرحله یکهشتم نهایی، فشار روانی شدیدی به همراه داشت. مسی بر خلاف روحیه همیشگیاش، پس از سوت پایان بازی اشک ریخت. با این حال، او از نظر جسمانی حتی عرق هم نکرد.
مسی همانند تمام دیدارهای دیگری که در این رقابتها به میدان رفته، بخش عمدهای از زمان مسابقه را در حال قدم زدن گذراتد. بر اساس آمار، ۶۴ درصد از کل حرکات مسی در طول این جام جهانی به قدم زدن اختصاص یافته؛ رقمی که او را با فاصلهای فاحش، بالاتر از هر بازیکن دیگری (غیر از دروازهبانها) در این رقابتها قرار میدهد.
این پیادهرویها تازه جزو حرکات پرانرژی او به شمار میروند چون مسی ۲۵ درصد دیگر از زمان مسابقه را کاملاً ایستا و بدون حرکت سپری کرده. تنها در ۸.۶ درصد از زمان بازی اقدام به دویدن نرم میکند که بسیار کمتر از میانگین ۲۳ درصدی این رقابتها است و به ندرت سرعت خود را به یک استارت انفجاری میرساند.
شاید در نگاه اول این سبک بازی را به سن و سال او نسبت دهیم. فوقستارهای ۳۹ ساله با احتیاط بدن خود را مدیریت میکند تا انرژیاش را برای سرنوشتسازترین لحظات بازی ذخیره سازد اما با وجود اینکه او دیگر آن استارت انفجاری و شتاب فوقالعاده را در مسافتهای کوتاه ندارد اما پرسه زدن آرام در زمین همواره بخشی از سبک بازی مسی بوده. او در سال ۲۰۲۴ در مصاحبهای با «Clank Media» فاش کرد در دوران کودکی، وقتی در تیم آرژانتینی نیوولز اولد بویز از او میخواستند تمرینات دویدن را انجام دهد، پشت یک درخت پنهان میشد.
کارایی بیرحمانه در پسِ سکون
اما در پشت این ایستایی و بیتحرکی ظاهری، یک دستاورد بیرحمانه نهفته. مسی در شاخص لمس توپ در یکسوم تهاجمی رتبه سوم را در اختیار دارد. با ایجاد ۱۵ موقعیت جدی گلزنی (تا پیش از دیدار مقابل سوئیس)، در این زمینه در جایگاه سوم تورنمنت ایستاده و در کنار کیلیان امباپه با به ثمر رساندن ۸ گل، پیشتاز رقابت برای کسب کفش طلای مسابقات است.
وقتی به موقعیت مکانی این قدم زدنها نگاه میکنیم، حجم بالای پیادهروی مسی منطقیتر به نظر میرسد. اگرچه او در تمام طول و عرض زمین در حال گشتزنی دیده میشود اما نقشه حرارتی به دست آمده از دادههای فیفا نشان میدهد قدم زدنهای او بیشتر در آن منطقه آشنای متمایل به راست بین دایره وسط زمین و محوطه جریمه متمرکز شده.
این دقیقاً همان منطقهای است که مسی در آن بیشترین میزان خطر را ایجاد میکند. میتواند توپ را در چرخش دریافت کرده و به سمت خط دفاعی حریف هجوم ببرد. پیش از مرحله یکچهارم نهایی، ۹۷ بار توپ را در فضای بین خط هافبک و خط دفاعی حریف دریافت کرد و این، ششمین آمار برتر در این رقابتها محسوب میشود.
مسی چون نمیخواهد جلب توجه کند یا از منطقه مورد علاقهاش بیرون کشیده نشود به جای استارتهای انفجاری با جابهجاییهای ظریف برای خودش فضا ایجاد میکند. او به جای اینکه خودش مدام در حال دویدن باشد، اجازه میدهد همتیمیهایش با حرکتشان شیرازه دفاعی حریف را متلاشی و جابهجا کنند.
در دیدار مقابل کیپ ورد، وقتی آرژانتین از جناح راست حمله میکرد، دویدنهای سریع بازیکنان پیرامون مسی، خط دفاعی حریف را به آن سمت کشاند. همزمان با تغییر جهت دفاع، مسی به سادگی ۲ قدم در جهت مخالف برداشت. در این لحظه او کاملاً آزاد شد. فضایی تقریباً فاصله برابری با ۴ مدافع داشت اما هیچکدام از آنها مسئولیت مستقیم مهار او را بر عهده نداشتند.
رافائل واران، مدافع سابق رئال مادرید، منچستریونایتد و تیم ملی فرانسه که ۲۱ بار مقابل مسی ایستاده و در گفتوگو با اتلتیک تأکید کرد مسی استاد نفوذ آرام به این «مناطق بلاتکلیف» است. واران میگوید: «شما واقعاً باید ارتباط کلامی زیادی با همتیمیهای خود داشته باشید تا بدانید چه کسی باید چه کاری انجام دهد»
این هوش بالا و درک موقعیت بهویژه در حملات سریع آرژانتین به کار میآید. مهاجمان آرژانتین به عمق میزنند و مدافعان حریف مجبور به عقبنشینی سریع میشوند، مسی عقب میماند و منتظر باز شدن فضا در پشت محوطه جریمه میماند. او گل اول در جریان پیروزی مقابل اتریش را به همین شکل به ثمر رساند. مدافعان حریف سراسیمه به عقب میدویدند تا بازیکنان نفوذکننده را مهار کنند، مسی به آرامی به پشت محوطه جریمه خزید و با ضربهای به سبک نمادین، دروازه را گشود.
این توانایی فرار از رادار مدافعان با سرعتِ پیادهروی به مسی کمک میکند تله آفساید را دور بزند. وقتی خطوط دفاعی حریف بالا میآیند، هیچ عجلهای برای بازگشت به موقعیت خارج از منطقه آفساید ندارد. در عوض ترجیح میدهد دور از چشم مدافعان پرسه بزند و به آرامی به موقعیت خود بازگردد. به محض اینکه مدافعان تمرکز خود را روی او از دست میدهند، او با یک حرکت تیز به وضعیت قبل برگشته و به عمق دفاع میزند. دقیقاً همان کاری که در گل مقابل کیپورد انجام داد.از کورسوی دید «دینی» (مدافع وسط حریف) فرار و پاس تماشایی لیساندرو مارتینس را دریافت کرد.
تاکتیک فریب دفاع و ضربه نهایی
این حرکت به خوبی نشان میدهد چرا قدم زدن مسی تا این حد خطرناک است. او کار حریفان را دچار یک حس امنیت کاذب میکند و وقتی ناگهان استارت میزند، مدافعان جا میمانند و غافلگیر میشوند. پپ گواردیولا، سرمربی سابق او، پیش از دیدار منچسترسیتی و بارسلونا در سال ۲۰۱۶ این پویایی را چنین توصیف کرده بود: « به نظر میرسد فقط در حال قدم زدن است و شاید کمترین دوندگی را در لیگ اسپانیا داشته باشد اما پسر! وقتی توپ به او میرسد، اسکن کامل زمان و فضا را در ذهن دارد و میداند چه کسی کجاست. بعد... بنگ!».
این استارتهای ناگهانی و گزینششده برای لحظاتی حفظ میشوند که مسی بتواند بیشترین ضربه را به حریف وارد کند. آمار نشان میدهد وقتی مسی میدود، تقریباً همیشه در حال حرکت به سمت جلو است. از میان تمام دویدنهای او در زمان مالکیت توپ، ۷۱ درصد در یکسوم تهاجمی و ۲۱ درصد در درون محوطه جریمه پایان یافته.
رنه مولنستین، کمکمربی تیم ملی استرالیا در جام جهانی ۲۰۲۲ این موضوع را از نزدیک تجربه کرده. او به اتلتیک گفت: «او ۸۰ درصد زمان مسابقه را فقط در زمین پرسه میزد اما در یکسوم تهاجمی، ناگهان زنده و فعال میشد».
نمونهای از این استارتهای ناگهانی در بازی با کیپورد دیده شد. مسی خود را به پشت محوطه جریمه رساند و سپس با یک شتاب ناگهانی، «کوین پینا» هافبک حریف را غافلگیر کرد و او را در تلاش برای گرفتن توپ ناکام گذاشت تا خودش در درون محوطه جریمه شوتزنی کند.
با توجه به خطرناک بودن مسی حتی در پیادهروی، مدافعان ممکن است بچسبند و او را کاملاً مهار کنند اما ویلیام گالاس، مدافع سابق آرسنال، توضیح میدهد کار به این سادگی نیست : «به عنوان یک مدافع، حتی اگر در حال قدم زدن هم باشد، دوست ندارید توپ به او برسد. بنابراین به نزدیک شدن به او فکر میکنید اما اگر نزدیک شوید از قبل در آن نبرد پیروز شده! چنانچه توپ به لیونل نرسد، شما فضا را در پشت سر خود خالی کردهاید و این دقیقاً همان خواستهاش است.»
تصویر پایین نمونهای از این دوراهی خطرناک را نشان میدهد. دینی تلاش کرد به شکلی تهاجمی به سمت مسی گام بردارد اما مسی بلافاصله به فضا فرار کرد، پاس لائوتارو مارتینس را گرفت و با «ووزینیا» دروازهبان حریف در موقعیت تکبهتک قرار گرفت.
بالاتر از همه اینها، سکون مسی به هوش غریزی و فوقالعاده او در بازی کمک میکند و این فرصت را میدهد با آرامش، آشفتگی پیرامون خود را تحلیل کرده و نقاط ضعف حریف را برای حمله بشناسد. مسی از ۱۰ دقیقه ابتدایی بازی برای قدم زدن استفاده میکند تا یک تصویر ذهنی از بازیِ پیشِ روی خود بسازد.
تغییر نقشه ذهنی و تطبیقپذیری
با این حال، مسی در جریان پیروزی ۳ بر ۲ مقابل مصر نشان داد به طور مداوم در طول بازی در حال بهروزرسانی این نقشه ذهنی است. تیمش تا ۱۵ دقیقه مانده به پایان بازی با ۲ گل عقب بود اما مسی از همان زاویه دید همیشگی و مستقل خود، مسیر جدیدی را برای عبور از خط دفاعی مصر ساخت.
مسی در سالهای آغازین حضورش در بارسلونا به عنوان یک بال کناریِ تکنیکی و متمایل به خط طولی زمین بازی میکرد و سپس به مرور زمان به موقعیتهای مرکزیتر و هجومیتر منتقل شد. او در بازی با مصر با بازگشت به جناحین، سرنوشت مسابقه را رقم زد. اگرچه دیگر آن سرعت انفجاری سابق را ندارد اما توانایی دریبلزنی او همچنان در سطح اول جهان است و جناح چپ خط دفاعی مصر نتوانست از پس مهارش برآید.
این یک نمونه دیگر از تطبیقپذیری حرکات مسی با افت و خیزهای بازی بود. وقتی آرژانتین در بازیسازی دچار مشکل میشود، مسی به عقب میآید تا کیفیت را به نمایش تیم بدهد. حرکاتش شاید کند به نظر برسد اما هرگز قابل پیشبینی نیست.
البته قدم زدنهای مسی وقتی تیم مالکیت توپ را در اختیار ندارد، هزینههایی هم به همراه دارد. تاکتیکهای مدرن امروزی اغلب نیازمند پرس تیمی و تهاجمی از سوی تمامی بازیکنان است. مسی چنین کاری انجام نمیدهد و در کارهای دفاعی و عقب آمدن چندان فعال نیست. این موضوع بار دفاعی سنگینتری را بر دوش همتیمیهایش میگذارد اما بازیکنان با کمال میل این مسئولیت را میپذیرند. اگر مهاجمان مجبور باشند دوبرابر بیشتر بدوند، این کار را خواهند کرد. مسی با توپ لحظاتی جادویی را میسازد. حفظ و آماده نگه داشتن مسی برای آن لحظات حساس هجومی، بسیار ارزشمندتر از نیاز به یک یار اضافه در کارهای دفاعی است.»
برای یک تماشاگر ناآشنا، قدم زدنهای مسی ممکن است نشانهای از بیانگیزگی یا بیتفاوتی یک بازیکن حاشیهای به نظر برسد. او میخواهد شما چنین چیزی را باور کنید. در پشت آن دقایق طولانیِ بیتحرکی، ذهن پویا و سریع او منتظر لحظه مناسب برای شکار حریف است.
