تأخیر در انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۳۰؛ رقابت چندجانبه در هاله ابهام

به گزارش فوتبال ۳۶۰، فیفا زمان رأی‌گیری برای انتخاب میزبان یا احتمالاً میزبان‌های جام جهانی ۲۰۳۰ را به تأخیر انداخته و مجمع عمومی کشورهای عضو فدراسیون بین‌المللی فوتبال برای انتخاب میزبان بیست و چهارمین دوره جام ژول ریمه به جای تابستان ۲۰۲۴، در پائیز ۲۰۲۴ برگزار خواهد شد.

انصراف احتمالی عربستان

رسانه‌های یونانی و چند نشریه نه چندان معتبر ابتدای این هفته گزارش دادند درخواست میزبانی سه‌جانبه عربستان سعودی، یونان و مصر بی‌نتیجه مانده و این ۳ کشور از پیشنهاد خود انصراف خواهند داد. مسئولان ورزش سعودی هنوز در این باره اظهارنظر قطعی و رسمی نکرده‌اند و مشخص نیست رویای بلندپروازانه عربستان به جام جهانی ۲۰۳۴ موکول می‌شودیا سوداگران متمول فوتبال در شبه جزیره عربی به تنهایی برای میزبانی از تورنمنت تغییر شکل یافته و ۴۸ تیمی فیفا اعلام آمادگی خواهند کرد. با توجه به رویکرد فیفا نسبت به چرخش میزبانی بین قاره‌ها و کنفدراسیون‌های عضو، چون جام جهانی ۲۰۲۲ هم در آسیا برگزار شد، عربستانی‌ها به دنبال گسترش پیشنهاد خود به ۳ قاره بودند که این طرح حالا با انصراف یونان مواجه شده. سرمایه‌گذاری‌های کلان و غیرقابل هضم مسئولان فوتبال لیگ سعودی به پشتوانه صندوق سرمایه‌گذاری عمومی این کشور، بخش عمده‌ای از خبرهای اصلی پنجره‌ نقل و انتقالاتی تابستان را به خود اختصاص داده و موج خرید بازیکنان سرشناس و معمولاً بالای ۳۰ ساله از باشگاه‌های مطرح اروپایی ادامه دارد. فرود آوردن هواپیمای حامل این بازیکنان در صحرای گرم عربستان چه در توسعه فوتبال این کشور موثر باشد و چه نباشد، لیگ برتر سعودی از فصل آینده در مرکز توجه رسانه‌های ورزشی جهان قرار خواهد گرفت. برداشت اولیه این است که تمام این خریدها با چراغ سبز سیاستمداران عربستان و در رأس آنها محمد بن سلمان با هدف تغییر چهره رسانه‌ای این کشور و کشاندن جام طلایی فیفا به خاورمیانه برای دومین بار انجام می‌شود. باید دید عربستان بالاخره از کورس رقابت کنار می‌کشد یا آسیا همچنان برای سومین جام جهانی تاریخ خود امید خواهد داشت. در این مقطع زمانی و با توجه به اخبار منتشر شده، درخواست میزبانی برای جام جهانی ۲۰۳۴ احتمال معقول‌تری به نظر می‌رسد.

بازگشت جام به خانه

یکی از رقبای اصلی عربستان و اروپا برای کسب میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰، اتحاد ۴ ملیتی کشورهای آمریکای جنوبی است. نخستین دوره جام جهانی در سال ۱۹۳۰ در اروگوئه برگزار شد و مسئولان فوتبال در آمریکای لاتین دوست دارند جام جهانی در صدمین سال تأسیس، بار دیگر به نقطه آغاز برگردد. ورزشگاه سنتناریو اروگوئه می‌تواند درست مانند فینال نخستین دوره جام، میزبان مسابقه افتتاحیه و فینال جام بیست‌وچهارم باشد. علاوه بر اروگوئه، کشورهای آرژانتین، شیلی و پاراگوئه در این طرح میزبانی مشترک حضور دارند. آلخاندرو دومینگس، رئیس کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی، سال گذشته هنگام اعلام آمادگی کانمبول برای میزبانی در کنار ورزشگاه سنتناریو گفت: «ما در مکان نمادینی قرار داریم که تاریخ از آن‌جا شروع شد.» او در مورد میزبانی ۴ کشور عضو کانمبول در جام‌جهانی گفته‌ بود: «این پروژه یک دولت نیست. این رویای تمام قاره است. جام‌های جهانی بیش‌تری برگزار خواهد شد اما این جام فقط یک بار صدساله می‌شود و لازم است به خانه برگردد.» رئیس فدراسیون فوتبال اروگوئه از بدهی اخلاقی اعضای فیفا به بنیانگذاران جام جهانی ۲۰۳۰ سخن گفته بود و این که فارغ از جنبه عاطفی، این کشورها تمام تلاش خود را برای آماده‌سازی ورزشگاه‌ها و زیرساخت‌ها به کار خواهند گرفت. فیفا فارغ از اینکه میزبانی جام به آمریکای جنوبی برسد یا نه، برای جام جهانی سده برنامه‌‌ها دارد: «گفت‌وگوهای بیشتری با تمام شرکای کلیدی در راه برگزاری جام جهانی ۲۰۳۰ انجام شد که قرار است صد سالگی تورنمنت مردان را جشن بگیرد.» رسانه ورزشی معتبر ESPN از آمریکا می‌گوید که حتی اگر میزبانی جام جهانی به کشورهای واقع در آمریکای جنوبی نرسد، بازهم بعید نیست  ورزشگاه سنتناریو در شهر مونته ویدئو میزبانی تعدادی از ۱۰۴ مسابقه جام شماره ۲۴ را به عهده بگیرد.

این بار در ایبری

دیگر ائتلاف جدی برای کسب میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰، با حضور اسپانیا، پرتغال و مراکش شکل گرفته. اسپانیا آخرین بار میزبانی مسابقات جام‌جهانی ۱۹۸۲ را به دست آورد و پرتغال ۱۹ سال پیش از رقابت‌های جام‌ ملت‌های اروپا میزبانی کرد. این 2 کشور در راه رقابت بر سر میزبانی جام جهانی ۲۰۱۸ با ۷ رأی در مقابل ۱۳ رأی روسیه شکست خوردند. با توجه به رویکرد چرخشی فیفا و برگزاری جام‌های جهانی ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ در آسیا و آمریکای شمالی، شانس کشورهای اروپایی و کانمبول برای کسب میزبانی بیشتر است و حضور مراکش در پیشنهاد مشترک اسپانیا و پرتغال به جذب رأی کشورهای آفریقایی کمک خواهد کرد؛ این همان نکته‌ای بود که عربستان را به جلب دوستی مصر واداشت. مراکش پیش از این چند دوره متوالی در رأی‌گیری برای انتخاب میزبان حضور داشت و هرگز به رأی کافی نزدیک نشد. غرب اروپا بعد از جام جهانی ۲۰۰۶ هیچ‌وقت میزبان جام جهانی نشده و این حسرت طولانی در صورت شکست اسپانیا و پرتغال به ۲۸ سال خواهد رسید و در تاریخ جام جهانی بی‌سابقه است. برای مقایسه در ۲۴ سال منتهی به جام ۲۰۰۶ آلمان، ۴ جام جهانی در غرب اروپا برگزار شد. گفته می‌شود اوکراین هم در پیشنهاد رسمی و نهایی پرتغال، اسپانیا و مراکش حضور خواهد داشت.

شیوه رأی‌گیری

انتخاب میزبان جام‌جهانی با رأی اکثریت اعضای کنگرۀ فیفا، شامل بیش از ۲۰۰ فدراسیون عضو و با سیستم رأی‌گیری مکرر انجام می‌شود؛ به این ترتیب که اگر هیچ طرحی بیش از ۵۰ درصد آرا را به دست نیاورد، رأی‌گیری مجدد با حذف طرحی که کم‌ترین رأی را آورده انجام می‌شود و این روند آنقدر ادامه پیدا می‌کند تا بالاخره یکی از پیشنهادهای میزبانی به بیش از ۵۰ درصد آرا برسد. انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۲۲، 4  مرحله به طول انجامید تا این که قطری‌ها بالاخره رأی ۵۰ درصدی خود در ۳ مرحله نخست را به حد نصاب رساندند. در رقابت بر سر میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶، برای نخستین بار همه اعضای فیفا صاحب حق رأی شدند و تا روز انتخابات، تنها پیشنهاد مشترک آمریکای شمالی (ایالات متحده، مکزیک و کانادا) و مراکش در کورس رقابت باقی ماندند. آمریکای شمالی با ۱۳۴ رأی در مقابل ۶۵ رأی حریف میزبانی نخستین دوره ۴۸ تیمی جام جهانی را به دست آورد؛ در حالی که ایران در بین بیش از ۲۰۰ عضو فیفا، تنها کشوری بود که به هیچ یک از ۲ طرح رأی مثبت نداد.

فوتبال از نوع آمریکایی

لیگ تازه تأسیس MLS در آمریکا روز به روز از نظر جذابیت و درآمد به ۴ لیگ ورزشی معتبر این کشور نزدیک‌تر می‌شود و سرمایه‌گذاری‌های کلان آمریکایی‌ها در زمینه فوتبال ادامه دارد. ماه می سال آینده میزبان جام جهانی زنان در سال ۲۰۲۷ در بانکوک انتخاب خواهد شد و به نظر می‌رسد میزبانی مشترک ایالات متحده و مکزیک بخت اصلی برنده شدن در کورس این رقابت باشد. آفریقای جنوبی و پیشنهاد مشترک هلند، بلژیک و آلمان، رقبای اصلی آمریکا در راه کسب میزبانی این جام هستند. در صورت موفقیت آمریکایی‌ها در رساندن جام جهانی زنان به ینگه دنیا در عرض ۳ سال، ۳ تورنمنت بزرگ فیفا به میزبانی این کشور برگزار خواهد شد؛ نخستین دوره جام جهانی باشگاه‌ها در سال ۲۰۲۵، نخستین دوره ۴۸ تیمی جام جهانی در سال ۲۰۲۶ و جام جهانی زنان در سال ۲۰۲۷.