نیمار و پاریس؛ این همه میارزید؟
به گزارش فوتبال ۳۶۰، انتقال رکوردشکن نیمار از بارسلونا به پاریسنژرمن همچون یک حوزه آبخیز برای فوتبال بود؛ با رقمی که بازار نقل و انتقالات را متورم کرد. بسته به اینکه از چه کسی بپرسید، میتوان آن را اخاذی و یا بدجنسی توصیف کرد اما آنچه مشخص است، این جابجایی، فراتر از تنها یک انتقال بود.این انتقال، یک بیانیه با هدفی مشخص به شمار میرفت.
اقدام حامیان قطری PSG در سال ۲۰۱۷، زنگ خطری به حساب میآمد که چگونه قدرتِ مالکیتِ تحتِ حمایتِ دولتِ یک کشور میتواند به فوتبال نفوذ کرده و قاعده بازی را عوض کند. حالا کاملا معقول به نظر میرسد که نیمار با رقم ۱۰۲ میلیون دلار و قراردادی ۲ ساله، پاریس را به مقصد ریاض ترک کرده و به الهلال بپیوندد و یک صندوق مالی را با صندوق مالی دیگری عوض کند. بازیکنی با استعدادی شگفتانگیز که در امتداد بادهای ژئوپولیتیک حرکت کرد، بار دیگر به عنوان نماد تغییر قدرت فوتبال شناخته میشود و اینکه عربستان سعودی پس از ۶ سال حضور در پاریس، گزینه معقول نیمار به حساب میآید، به وضوح داستان او در پاریس را شرح میدهد.
۳۱ سالگی در زمانی که هنوز چند سال کلیدی دیگر در دوران فوتبالی نیمار باقی مانده و او باید در بهترین شرایط فوتبالی خود باشد، این ستاره، حضور در عربستان سعودی و یک «پیشبازنشستگی» طلایی را به هر چیز دیگری ترجیح داد. آنچه مشخص است، قرار نیست فوتبال عربستان شبیه به فوتبال چین شود که برای مدت چند سال ستارههای فوتبال را به خدمت گرفت. نیمار به یکی از بهترین باشگاههای آسیا و یکی از پرطرفدارترین باشگاهها پیوسته. با وجود اینکه سرمایهگذاری هنگفت و مستمر عربستان سعودی میتواند روزی رقابتهای لیگ این کشور را به یک رقابت تراز اول تبدیل کند، اما این رقابتها هنوز فاصله زیادی با لیگهای تراز اول فوتبال دارد.
با انتقال به پاریسنژرمن، نیمار قرار بود از گرانترین بازیکن تاریخ فوتبال، به بهترین بازیکن فوتبال تبدیل شود؛ آرزویی که هرگز محقق نشد. در واقع همه چیز برای او با ناامیدی به پایان رسید. او بارسلونا را ترک کرد تا از زیر سایه مسی خارج شود اما صحنه بازی را با امباپه به اشتراک گذاشت، زیر سایه او قرار گرفت و دوباره برای مدت 2 سال، کنار مسی به میدان رفت. در داخل زمین، نیمار همیشه تعداد گل و پاسگلهای بیشتری (در مجموع) نسبت به تعداد بازیهایش به ثبت رساند اما تنها در ۵۵ درصد بازیهای PSG به میدان رفت تا شیطنتهای او خارج از زمین بازی و در زمان مصدومیتهای مختلف، بیش از درخششی که داخل زمین داشت به چشم بیاید و در نهایت، ناامیدی را برای همه طرفهای مرتبط با او به ارمغان بیاورد.
ستاره پالایش شده
نیمار تنها یک استعداد شگفتانگیز نیست، او فراتر از اینهاست. او بازیکنی است که نمایش جذابی را به اجرا میگذارد؛ یک پدیده نادر و کمیاب که در آکادمیهای فوتبال پالایش شده است. رقص پا و دریبلهای او، سرگرمی را به پارکدوپرنس برد تا یک قدم فراتر از پیشینیان خود، جی جی اوکوچا و رونالدینیو قدم بردارد. او در میان ستارگان پاریس، ریتم سرگرمی را تنظیم میکرد.
نیمار در نخستین بازی خانگی خود مقابل تولوز، گل نخست پاریسیها را به ثمر رساند، پاس گل دوم را برای ربیو ارسال کرد، گل سوم از پنالتی که او کسب کرده بود به دست آمد، ارسال او از روی نقطه کرنر با قیچی برگردان کورزاوا و گل چهارم همراه شد و در نهایت با از پیش رو برداشتن ۳ مدافع حریف و یک ضربه استادانه، نمایش درخشان خود را با 2 گل زده، 2 پاس گل و یک پنالتی به پایان رساند. چنین نمایش درخشانی، پاریسیها را بر آن داشت تا برای تماشای بازی او با یکدیگر رقابت کنند اما رفتهرفته تمامی لحظات درخشانی که داخل زمین به وجود میآورد، با حواشی خارج از زمین فراموش شد تا رابطهای عجیب بین او و هواداران شکل بگیرد. برخی او را بهترین بازیکنی میدانستند که برای PSG به میدان رفته؛ کسی که انتخاب کرده بود پاریسنژرمن را به حضور در بارسلونای قدرتمند و بازی در کنار مسی و سوارس ترجیح بدهد اما در سوی مقابل، مشکلات خارج از زمین، موجی از خشم را برای هواداران پاریسی ایجاد کرد تا اعتراضهایی علیه او، حتی مقابل خانهاش شکل بگیرد. آن هم در زمانی که نیمار قوزک پای خود را جراحی کرده بود و۳ ماه برای پاریسیها به میدان نرفته بود. خشم پاریسیها به این دلیل بود که او نماد پروژه مالکان قطری به حساب میآمد و چیزی در حدود نیمی از دوران حضور خود را خارج از زمین بازی سپری کرده بود.
نماد پر زرق و برق
نیمار خریدی پر زرق و برق برای پاریسیها بود و خروج او از پاریس به وضوح پایان پروژه کهکشانیهای پاریس را به نمایش میگذارد؛ او گرانترین بازیکن جهان، شومن، ستاره و نمادی برای فردگرایی در عصر حاضر فوتبال به حساب میآید که احتمالا قدرت PSG برای قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا را کاهش داده بود. در دورانی که بازیکنان در رختکن پاریس قدرت زیادی دارند، او با ۵ سرمربی مختلف در طول ۶ سال کار کرد. «نی» یک خرید پر سود بود و به واسطه حضورش، برند پاریسنژرمن بیش از پیش در سطح جهان شناخته شد تا ناصر الخلیفی در مراسم رونمایی از این ستاره اعلام کند: «پیش از نیمار، باشگاه ما یک میلیارد یورو ارزش داشت و حالا یک و نیم میلیارد ارزش دارد.» شاید این جمله در آن زمان اعراقآمیز قلمداد میشد اما امروزه پاریسیها مدعی هستند پیشنهادی به ارزش ۴.۲۵ میلیارد یورو از سوی یک سرمایهگذار آمریکایی برای خرید باشگاه دارند. در دورانی که بسیاری از طرفداران به واسطه حضور یک بازیکن خاص، از یک تیم به خصوص حمایت میکنند، بدون شک حضور نیمار در افزایش سرعت رشد ارزش باشگاه نقش چشمگیری داشته است.
یک برند باارزش
نیمار با مسافران زیادی به پاریس رفته بود اما این مساله برای مالکان باشگاه اهمیتی نداشت. حواشی خارج از زمین نیمار، مشکلات مختلفی را ایجاد کرد و ناامیدی را به سیرکی که ستاره برزیلی را احاطه کرده بود، وارد کرد. او مهمانیهای مجللی را میزبانی میکرد که دردسرهایی را برای سرمربیهای خود به وجود میآورد. او تا نیمهشب میزبان تورنمنتهای پوکر بود و حتی حضور در برخی میهمانیها را به تماشای بازی همتیمیهایش ترجیح میداد. پای رسواییهایی هم به این ماجرا باز شد. نایک، حامی او در سال ۲۰۲۰ از ادامه همکاری خودداری کرد چرا که نیمار از همکاری با تحقیقات در خصوص اتهام تعرض به یک کارمند در سال ۲۰۱۶ امتناع ورزید. یک سال پس از آن و تنها چند هفته پس از انتشار خبر تمدید قرارداد با پاریسیها، نایک با انتشار بیانیهای، رسما از قطع همکاری با نیمار به دلیل «سوء نیت در همکاری صادقانه در پرونده تعرض» خبر داد؛ ادعایی که توسط نیمار دروغ خوانده شد. قرارداد جدید نیمار، بندهایی در پی داشت که از نظر فوتبالی تعجبآور بود و با وجود کرونا، به نظر میرسید بازار مناسبی برای او وجود ندارد. اما ستاره برزیلی در داخل زمین، به انتظارها در خصوص قهرمانی در اروپا پاسخ مناسبی نداده بود. این انتظار وجود داشت که استعداد خاص او در قبل از حضور در پاریس، همچون حضور مسی برای بارسلونا قهرمانی در اروپا را به ارمغان بیاورد.
غایب بزرگ
با تمام این تفاسیر، نیمار در مقاطع حساس فصل غایب بود. او در لیگ فیزیکی فرانسه بارها مصدوم شد و روزهای زیادی از دوران حضور خود در پاریس را خارج از زمین سپری کرد. نیمار فقط ۲ فصل بیش از ۳۰ بار برای پاریسیها به میدان رفت و در مراحل حذفی لیگ قهرمانان، تنها ۲ بار موفق به گلزنی شد، گلهایی که در یکهشتم نهایی ۲۰۱۹/۲۰، فصلی که پاریسیها به فینال رسیدند و مغلوب بایرن مونیخ شدند به ثمر رسید. با این حال، او پاریس را با گنجینهای از جامهای مختلف از جمله ۵ لیگ یک فرانسه، ۲ جام اتحادیه و ۲ جام حذفی ترک میکند. در حالی که هیچ جایزه فردی بزرگی همچون توپ طلا ذر ۶ سال به چشم نمیخورد و تنها یک عنوان بهترین بازیکن فصل لیگ یک فرانسه برایش به دست آمده است. هرچند او روزهای زیادی را با مصدومیت سپری کرده بود اما در زمانهایی که برای پاریسیها به میدان میرفت، نمایشهای درخشانی داشت تا در ۱۷۳ بازی، مجموعا روی ۱۹۵ گل نقش مستقیم ایفا کرده باشد.
نیمار همیشه با استراتژی جدید پاریسیها مبنی بر پرورش استعدادهای آکادمی جوانان به جای خرید ستارهها سر ناسازگاری داشت. او نماد پروژه کهکشانی پاریسیها بود و همین مساله خروج او از باشگاه را دشوار میکرد. او سال ۲۰۲۱، قراردادی ۴ ساله را به امضا رسانده بود که با بندهای موجود، میتوانست تا سال ۲۰۲۷ تمدید شود. قراردادی سودآور، برای او سالانه ۳۰ میلیون یورو درآمد حاصل میکرد. همین مساله فضای دستمزدی پاریسیها در قوانین فیرپلی مالی (که پس از انتقال او از بارسلونا به PSG وضع شده بود) را محدود کرده بود تا خروج او برای باشگاه امری سودآور به حساب بیاید. اما عدم علاقه کافی از سوی باشگاههای دیگر، شرایط را سخت کرده بود. الهلال اوایل تابستان پیشنهاد نخست خود را ارسال کرده بود که مورد قبول قرار نگرفت و پس از اینکه انریکه صراحتا اعلام کرد نیمار در برنامههای او جایی ندارد، پیشنهاد دوم الهلال کمک بزرگی به پاریسیها کرد تا از یک چاله مالیاتی خارج شود و دوباره روابط صمیمانهای با کیلیان امباپه ایجاد کنند.
بدون میراث
نیمار پاریس را به عنوان نماد افراط و تفریط باشگاه ترک کرد، فردی که توجهها را به سمت باشگاه کشاند اما از نظر موفقیت فردی در زمینه ورزشی، سودی نبرد. شکی نیست نیمار از یک دهه پیش، زمانی که سانتوس را به مقصد بارسلونا ترک کرد، ردپای خود را در فوتبال اروپا به جا گذاشته و به همان اندازه که هواداران را خارج از زمین خشمگین کرده، با نمایشهای دلپذیرش آنها را روانه ورزشگاهها کرده است اما برای بازیکنی با استعدادی شگفتانگیز و سرمایهگذاری هنگفت، میراثی که انتظار میرفت را بر جا نگذاشت.
