جام‌جهانی 1986، تحت تاثیر کاهش قیمت قهوه؛ از بوگوتا به مکزیکوسیتی

به گزارش فوتبال 360، جام‌جهانی ۱۹۸۲ نه فقط جشن فوتبال، بلکه فستیوالی برای تثبیت دموکراسی در اسپانیا بود. تنها چند ماه پس از پایان جام‌جهانی، انتخابات عمومی اسپانیا برگزار شد و نتیجه‌اش، پیروزی تاریخی حزب سوسیالیست کارگری کشور به رهبری فلیپه گونسالس بود.
برای نخستین‌بار از زمان جنگ داخلی چپ‌ها به‌صورت دموکراتیک به قدرت می‌رسیدند. دولت گونسالس، دوره‌ای از مدرنیزاسیون، اصلاحات اقتصادی و ادغام در اروپا را آغاز کرد اما جهان همچنان در دوران جنگ سرد بسر می‌برد. با این حال، نشانه‌های تغییر کم‌کم هویدا می‌شد.

جهان در آستانه تغییر

میخائیل گورباچف در شوروی به‌قدرت رسیده و سیاست‌های پروسترویکا و گلاسنوست را شروع کرده بود. در بلوک غرب، سیاست‌های رونالد ریگان و مارگارت تاچر بخصوص در قبال سرزمین فالکلند، توجه جهان را به خود جلب کرده. حکومت نظامی آرژانتین بعد از شکست در جنگ فالکلند، سقوط کرده و کشور با بحران اقتصادی، تورم افسارگسیخته و تنش‌های سیاسی داخلی مواجه بود.
تیم ملی بر خلاف نخستین قهرمانی تاریخش با مارادونا در جام‌جهانی 1986 تبدیل به نماد ملی برای افتخار به سرزمین شد و دومین قهرمانی جهان، غرور ازدست‌رفته ملت آرژانتین را احیا کرد. در این میان، حماسه‌ها از «دست خدا» نوشته شد و مردم آرژانتین در مسیر قهرمانی، همزمان با تقابل با انگلیس یکی از بی‌نظیرترین داستان‌های تاریخ فوتبال جهان را روایت کردند. 
در آمریکای لاتین بسیاری از دیکتاتوری‌های نظامی دهه 1970، یا سقوط کرده و یا در حال افول بودند. برزیل پس از 21 سال تحمل دیکتاتوری نظامی، تازه به دموکراسی بازگشت. شیلی هنوز تحت دیکتاتوری پینوشه بسر می‌برد و پاراگوئه  در کنترل استروسنر قرار داشت.
مردم ایتالیا سرخوش از قهرمانی تیم ملی فوتبال کشورشان برای سومین بار در تاریخ جام‌جهانی، دولت‌های ائتلافی متوالی در عرصه می‌دیدند و ثبات سیاسی شکننده، زمینه‌ساز دوره‌ای از فساد گسترده شده بود؛ هرچند تیم در مسیر دفاع از عنوان قهرمانی، به میزبانی جام‌جهانی 1986 از جمع 16 تیم پا را فراتر نگذاشت.

انصراف کلمبیا، دومین میزبانی تاریخ مکزیک

میزبانی مسابقات جام‌جهانی 1986 ابتدا قرار بود به کلمبیا برسد و این کشور در سال 1974، امتیاز میزبانی را به دست آورد. آن زمان، دولت کلمبیا وعده داد زیرساخت‌های مدرن ساخته و کشور را به‌عنوان نماد «آمریکای لاتین نوین» معرفی کند. در نیمه دوم دهه 1970 اما شرایط اقتصادی کشور به‌سبب وابستگی اقتصاد به صادرات قهوه، به‌تدریج رو به وخامت رفت.
فدراسیون جهانی فوتبال فهرستی از الزامات فنی برای میزبانی جام‌جهانی از جمله «وجود کمینه 12 ورزشگاه مدرن»، «توسعه خطوط هوایی داخلی و فرودگاه‌ها»، «احداث هتل‌ها و تقویت زیرساخت‌های توریستی» منتشر کرد اما رئیس‌جمهور وقت کلمبیا، خولیو سسار توربای آیالا در سال 1982 رسماً اعلام کرد: «کلمبیا توان اقتصادی اجرای چنین پروژه‌ای را ندارد»!
در نتیجه، کلمبیا از میزبانی انصراف داد و سال 1983، فیفا تصمیم به اهدای میزبانی به مکزیک گرفت چون این کشور زیرساخت‌های آماده برای این مهم (بر جای مانده از جام جهانی 1970) را داشت. تصمیم به تغییر میزبان، تنها ۳ سال پیش از برگزاری جام‌جهانی گرفته شد و  اتفاقی بی‌سابقه در تاریخ فیفاست.

برگزاری جام‌جهانی در سایه بحران

حتی اوضاع مکزیک تنها یک قدم با شکست پروژه میزبانی از جام‌جهانی فاصله داشت. در سال 1985، زلزله‌ای مرگ‌بار در مکزیکوسیتی رخ داد و بیش از 10 هزار قربانی بر جای گذاشت. دولت میگل دِلا مادرید در مکزیک هم تحت فشار شدید اقتصادی بود،  با این حال میزبانی جام‌جهانی به نوعی ابزار ملی‌گرایی و بازسازی اعتماد عمومی شد. در نتیجه، برگزاری موفق مسابقات در سایه بحران‌به حکومت مکزیک اعتبار زیادی داد.
ایتالیا در دور گروهی جام‌جهانی 1982، در هر 3 دیدار متحمل تساوی شده و تحت هدایت انزو بیرزوت، نه‌چندان مقتدر به سومین قهرمانی تاریخش رسیده بود اما همچون مکزیک سهمیه حضور در دور نهایی را بدون شرکت در دور مقدماتی به دست آورد. کانادا، دانمارک و عراق، برای نخستین بار سهمیه حضور در جام‌جهانی را به دست آوردند و الجزایر و مراکش، نمایندگان آفریقا در جام‌جهانی 1986 بودند.

میهمان‌های آسیایی از بغداد و سئول

ایران به سبب درگیری در جنگ 8 ساله، برای دومین بار در مسابقات مقدماتی جام‌جهانی غایب بود اما عراق در سمت مقابل، برای نخستین و تنها بار در تاریخش به جام‌جهانی رسید؛ تیمی که همه بازی‌هایش در دور مقدماتی را در کشور ثالث میزبانی کرد اما به لطف گل زده بیش‌تر در خانه حریف، ابتدا از سد امارات گذشته و سپس سوریه را کنار زد تا در شرایط جنگی کشورش، میهمانِ مکزیک باشد. 
از شرق آسیا کره‌جنوبی در رقابت با ژاپن سهمیه گرفت و از آن پس، چشم‌بادامی‌ها در هر دوره برگزاری جام‌جهانی حضور یافتند. تیمی که در جام‌جهانی 1982 برای واپسین بار غایب ماند، جام‌جهانی 1986 را زمینه‌سازِ 11 دوره متوالی حضور در ادوار نهایی جام‌جهانی دید.