جام‌جهانی 1982، نقطه عطف تاریخ اسپانیا؛ وعده گذار از دیکتاتوری به دموکراسی

به گزارش فوتبال 360، مسابقات جام‌جهانی 1978، سرشار از اتفاق بود و در نهایت، آرژانتینِ قهرمان جهان در خانه، چندان با اقبال عمومی روبه‌رو نشد. حکومت وقت از برگزاری و قهرمانی در تورنمنت، بیشینه استفاده تبلیغاتی و سیاسی را کرد.
پس از پایان مسابقات، سازمان‌های حقوق بشری وهمچنین جنبش مادران میدان مایو، توجه جهانیان را دوباره به وضعیت حقوق بشر در آرژانتین جلب کردند. در نتیجه، آرژانتین به‌دنبال تجربه نخستین قهرمانی جام‌جهانی تاریخش، در دهه 1980 منزوی‌تر شد، فشارهای بین‌المللی بر حکومت وقت افزایش یافت و پیش از فرا رسیدن سال نو 1984 میلادی، دیکتاتوری نظامی رسماً سقوط کرد.

طلوع آفتاب اسپانیا در غروب حکومت فرانکو

میزبانی جام‌جهانی 1982 اما به اسپانیایی رسیده بود که پیش از برگزاری مسابقات، حکومتش تنها رهبر بازمانده از حکومت‌های فاشیستی عصر جنگ‌جهانی دوم را هنوز بر مسند قدرت می‌دید. ژنرال فرانکو اگرچه تا زمان مرگش در مسند قدرت باقی ماند اما عمرش به تماشای برگزاری جام‌جهانی در کشور قد نداد.
فرانکو 9 سال پس از انتخاب اسپانیا به‌عنوان میزبان دوازدهمین دوره برگزاری جام‌جهانی از دنیا رفت و پادشاه خوان کارلوس اول که فرانکو خود او را به‌عنوان جانشین انتخاب کرده بود به سلطنت رسید. پادشاه اما برخلاف انتظار یاران وفادار فرانکو، روند گذار کشور به دموکراسی را کلید زد.
با این حال کشور هنوز درگیر بحران‌های اقتصادی، بی‌ثباتی سیاسی، کودتاهای نافرجام و تروریسم بود. دولت اسپانیا از میزبانی جام‌جهانی 1982 به‌عنوان فرصتی برای نمایش چهره جدید، آزاد و مدرن کشور استفاده کرد. پس از دهه‌ها انزوا در دوران فرانکو، اسپانیا توانست با پذیرایی از این رویداد، چهره جدید کشور را با آراستگیِ یک دموکراسی پایدار به جامعه جهانی معرفی کند.

از 16 به 24

در این دوره مسابقات تعداد تیم‌ها برای اولین بار در تاریخ، به 24 افزایش یافته بود و به همین سبب، کشورهای دیگری برای نخستین بار پا به جام‌جهانی گذاشتند. اسپانیا به‌عنوان میزبان و آرژانتین به‌عنوان مدافع عنوان قهرمانی سهمیه حضور بدون شرکت در مسابقات مقدماتی را به دست آوردند. «قهرمان جهان» اما در مسیر دفاع از عنوان، از رسیدن به جمع 4 تیم برتر عاجز ماند.
انگلیس سرانجام پس از 12 سال طلسم عدم حضور در جام‌جهانی را باطل کرد و اتحاد جماهیر شوروی به مسابقات بازگشت. تیم‌های الجزایر و کامرون از قاره آفریقا برای نخستین مرتبه در تاریخشان حضور در جام‌جهانی را تجربه کردند و هندوراس به همراه نیوزیلند و کویت دیگر تیم‌های تازه‌وارد به مسابقات عنوان گرفتند.

نخستین حضور تاریخ نیوزیلند و کویت

در نهایت برای نخستین بار در تاریخ، هر 6 کنفدراسیون فوتبال جهان در جام‌جهانی نماینده داشتند. اروپا شاهد حضور 14 تیم بود، نیوزیلند برای نخستین بار در تاریخش سهمیه اقیانوسیه را به چنگ آورد و کویت در غیاب ایران، به‌عنوان تنها نماینده آسیا، دست کره‌جنوبی را از کسب سهمیه کوتاه نگه داشت. 
حضور نیوزیلند در جام‌جهانی 1982، معلولِ شکست‌ناپذیر ماندن در مسابقات مقدماتی و همزمان، غلبه بر استرالیا در سیدنی، پیش از پیروزی مقابل چین در مسابقه پلی‌آف بود. به میزبانی دور نهایی اما این تیم تازه‌وارد مقابل رقبایی چون برزیل، اسکاتلند و اتحاد جماهیر شوروی، 3 شکست با مجموع 12 گل خورده تحمل کرد و به خانه بازگشت.
ضعیف‌ترین عملکرد میان تیم‌های دور نهایی به نام السالوادور خورد. این تیم در دومین حضورش در تاریخ جام‌جهانی با توجه به شکست ۱۰ بر یک مقابل مجارستان که هنوز «سنگین‌ترین شکست تاریخ جام‌جهانی» است، در قعر جدول رده‌بندی جای گرفت. صدالبته مجارستان باوجود این تاریخ‌سازی، دیگر تیم حذف شده از گروه بود.